Δεκαπέντε χρόνια μετά

Λένε πως ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός. Σε εμένα όμως ο πανδαμάτωρ δεν έκανε καλή δουλειά.

Την περασμένη Κυριακή συμπληρώθηκαν 15 χρόνια από τότε που η μητέρα μου, η μαμά μου, η μάνα που αναζητώ σε κάθε μεγάλη δυσκολία, μας άφησε ξαφνικά στα 75 της χρόνια. Παρότι είναι οι γλυκές αναμνήσεις που κυριαρχούν στη μνήμη μου, συχνά εξακολουθώ να ξεχειλίζω από θλίψη και οργή για αυτό που βίωσα ως μία πολύ άδικη απώλεια.

Από την περασμένη Πέμπτη το βράδυ έως την Κυριακή το μεσημέρι είχα την ευλογία - ας μου επιτραπεί η λέξη - να ξαναβρεθώ στο Ηράκλειο με 35 συμφοιτητές μου, 30 χρόνια μετά από την εποχή που φτάσαμε κι εμείς πρωτοετείς στην Κρήτη. Δύσκολα μπορώ να περιγράψω τα συναισθήματα χαράς και πληρότητας που ένιωσα αυτό το τριήμερο, συνυπάρχοντας εκ νέου, συζητώντας και διασκεδάζοντας με πραγματικά υπέροχους ανθρώπους που ήρθαν για τον σκοπό αυτό από την Αμερική, την Ευρώπη και από πολλά μέρη της Ελλάδας. Μια εμπειρία πραγματικά μοναδική και ανεπανάληπτη.

Όταν όμως το μεσημέρι του Σαββάτου αποφάσισα να επισκεφτώ το σπίτι που έμενα στο Μεγάλο Κάστρο (ένα δωμάτιο, για να ακριβολογούμε, βγαίνοντας από το κτήριο το χέρι μου ασυναίσθητα έπιασε το κινητό μου και άρχισε να πληκτρολογεί τον αριθμό του πατρικού μου. Η σφαλιάρα που έφαγα συνειδητοποιώντας τι συμβαίνει ήταν δυνατή και επώδυνη. Τίποτα δεν μπορούσε να σταματήσει τα δάκρυά μου.

Γεννήθηκα το 1977. Ο 17-χρόνος αντάρτης του ΕΛΑΣ Δημήτρης Τσίγκος, ο μεγάλος αδερφός του μπαμπά μου, είχε πέσει στον αγώνα για τη λευτεριά 33 χρόνια νωρίτερα. Πάντα μου έκανε μεγάλη εντύπωση το πως γίνεται να είμαι σχεδόν σίγουρος ότι τον θείο Μήτσο τον είχα με κάποιο τρόπο γνωρίσει. Τόσο έντονη ήταν η ανάμνηση του, τέσσερις και πέντε δεκαετίες μετά τον θάνατο του.

Πλησιάζοντας πλέον τα 50 μου χρόνια, για ένα πράγμα είμαι σίγουρος: 

Το γεγονός ότι συνειδητοποιείς τελικά το μη αναστρέψιμο της απώλειας, το γεγονός ότι στην μνήμη σου κυριαρχούν στιγμές χαράς, δεν σημαίνει πως σε καμία περίπτωση πόνος ξεπερνιέται πραγματικά. Δεν σημαίνει ότι το πένθος τελειώνει. Η θλίψη κρύβεται κάτω από το χαλάκι της ψυχής σου και αργά ή γρήγορα θα σε χτυπήσει οπωσδήποτε. Τόσο όταν το περιμένεις όσο κι όταν δεν το περιμένεις.

Δάκρυσα όταν άκουσα το «Ελένη» στη βάπτιση της κόρης μου. Δάκρυσα όμως κι όταν επισκέφθηκα το φοιτητικό μου σπίτι στο Ηράκλειο. Δεν σε ρωτά ο πόνος πότε θα αναδυθεί στην επιφάνεια.

Μερικά χρόνια πριν ένας άλλος άνθρωπος, που είναι πλέον μαζί με την κόρη μου το πιο μεγάλο δώρο στη ζωή μου, η γυναίκα μου, μου μίλησε για ένα βιβλίο που λέγεται «Το δώρο του θυμού». Το βιβλίο αυτό εξηγεί πως μπορούμε να μετουσιώσουμε τον θυμό σε δημιουργική ενέργεια. Κάπως έτσι γεννήθηκε το «Ετήσιο μαθητικό βραβείο ‘Ελένη Μπουγιατιώτου’».

Οι δυνάμεις μας είναι ακόμα μικρές, όμως θα μεγαλώσουν. Η μέριμνα μας πρώτα για τα φιλολογικά μαθήματα στα σχολεία του Ασπροπύργου και στη συνέχεια για όλους τους τόπους στους οποίους υπηρέτησε η Ελένη Μπουγιατιώτου - Ελευσίνα, Μέγαρα και Κερατέα στην Αττική αλλά και Βουκολιές, Κάνδανος και Πέραμα στην Κρήτη - θα είναι σταθερή, συνεπής και αυξανόμενη.

Η μαμά μου είχε βαθιά χριστιανική πίστη. Η αγαπημένη παιδική της φίλη Μαρία Χρυσσάλη - αργότερα Ηγουμένη Μαριάμ, σε μοναστήρι στην περιοχή της Μάνδρας - με διαβεβαίωνε πως το πνεύμα της υπάρχει ακόμα. Με πολύ μεγάλο σεβασμό στην χριστιανική θρησκεία και την ορθόδοξη παράδοση, στο πλαίσιο της οποίας διαμορφώθηκα, δεν μπορώ παρά να δηλώσω αγνωστικιστής. Δηλώνω όμως ταυτόχρονα πως δεν υπάρχει γλώσσα στον κόσμο, ούτε καν η γλώσσα των Θεών, η ελληνική, ικανή να περιγράψει πόσο πολύ θέλω η πίστη της μαμάς μου να αποδειχτεί αληθινή.

Μέχρι τότε βρίσκω μεγάλη παρηγοριά στη βεβαιότητά μου ότι η Ελένη Μπουγιατιώτου θα ενθουσιαζόταν με οποιαδήποτε πρωτοβουλία ενίσχυσης της παιδείας στην Ελλάδα, ειδικά σε ότι έχει να κάνει με την γλώσσα. Η βεβαιότητα εκείνη νοηματοδοτεί την προσπάθεια αυτή, σε σημαντικό βαθμό μου προσφέρει αντίβαρο στον πόνο και την θλίψη.

Σε κατάσταση ισχυρότατου σοκ εκείνη την Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου 2011, προσπαθώντας να πω μερικά λόγια για τη μαμά μου, ο νους μου οδηγήθηκε σε τρεις λέξεις:

Πίστη, Λόγος και Αγάπη.

Αυτή είναι η πυξίδα που μου άφησε η Ελένη Μπουγιατιώτου. Αυτή νομίζω είναι η κύρια κληρονομιά της στα παιδιά και στα εγγόνια της αλλά και στον μεγάλο αριθμό μαθητών της μετά από 37 χρόνια υπηρεσίας. Η πυξίδα αυτή θα συνεχίσει να μας καθοδηγεί σε οτιδήποτε κάνουμε για να τιμήσουμε την μνήμη της και για αποκτήσει βαθύτερο νόημα ο βίος μας.

 

Πρόταση καθιέρωση φόρου 10% και εισφοράς 10% στην ιδιωτική εκπαίδευση υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος

Θα ξεκινήσω τη σύντομη αυτή τοποθέτηση με τη διατύπωση μιας ξεκάθαρης θέσης:

Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σας καλώ να το σκεφθείτε και θα χαρώ να συζητήσουμε σχετικά. Ισχυρίζομαι πως η αντιμετώπιση του ωφελουμένου ως πελάτη τελικά θα οδηγήσει σε εκπώση στην ίδια την εκτέλεση του λειτουργήματος και εν τέλει αυτό θα αποβεί επιζήμιο για το κοινωνικό σύνολο, συμπεριλαμβανομένου του ιδίου του ωφελουμένου. 

Η παραπάνω θέση δεν αφορά μόνο την παιδεία. Ισχύει το ίδιο για την υγεία, την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, τον σοφρωνισμό και για οποιοδήποτε λειτούργημα αφορά μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Συνεχίζω με μια διαπίστωση: Η κατάσταση στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μετά από δεκαετίας ακραίας υποχρηματοδότησης έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Ίσως και πέρα από αυτό. Απαιτείται άμεση και ουσιαστική ενίσχυσή του σε όλα τα επίπεδα. Όπως γλαφυρά παρουσιάζεται το εξαίρετο βιβλίο "The Common Good" του Rober Reich η κατάρρευση της δημόσιας παιδείας οδηγεί δια πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού με καταστροφικά, μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.

Μια ακόμα διαπίστωση: Το τεράστιο ποσό (2 δισεκατομμύρια ευρώ κατ' έτος) που η ελληνική οικογένεια δαπανούσε και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να δαπανά στο φροντιστήριο (για όλους τους λάθος λόγους), αργά αλλά σταθετά μετατοπίζεται προς την ιδιωτική εκπαίδευση, η οποία εδώ και καιρό έχει πάψει να αποτελεί 'υπηρεσία πολυτελείας'. Η μετατόπιση αυτή μετατρέπει την κατάρρευση του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Ουδείς έχει προσδοκίες από ένα σύστημα που πασιφανώς καταρρέει.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις επενδυτικές κινήσεις διεθνών ταμείων που σπεύδουν να εξαγοράσουν γνωστά ιδιωτικά σχολεία. Το κάνουν διότι βλέπουν μια αγορά που μεγαλώνει γρήγορα και εκτιμούν ότι θα μεγαλώσει πολύ περισσότερο.

Προτείνω λοιπόν την καθιέρωση εισφοράς 10% (που θα πληρώνεται από τους γονείς/κηδεμόνες) και φόρου 10% (που θα πληρώνεται από τα ιδιωτικά σχολεία) στα δίδακτρα φοίτησης των ιδιωτικών σχολείων.

Αν για παράδειγμα τα ετήσια δίδακτρα είναι ίσα με €5.000 (πολύ συχνά είναι περισσότερα), οι γονείς θα επιβαρυνθούν με €500 και θα πληρώσουν στο σχολείο €5.500.

Το σχολείο θα παρακρατήσει άμεσα τα €500 και θα τα αποδώσει στο ειδικό ταμείο ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας που θα δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτό και ταυτόχρονα θα καταβάλλει ειδικό φόρο 10%, ήτοι επιπλέον €500, υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος. 

Με τον τρόπο αυτό, για κάθε €5.000 που καταβάλλονται σε δίδακτρα, το δημόσιο σύστημα θα ενισχύεται με €1.000, μέσα από ένα σχετικό ταμείο ειδικού σκοπού.

Θα αποκλείσει αυτό κάποιους από την ιδιωτική παιδεία; Πιθανότατα ναι, αν και μάλλον όχι και τόσους πολλούς. Το λεγόμενο “willingness to pay” στην αγορά αυτή είναι υψηλό. Παράλληλα το μέτρο αυτό θα αυξήσει ουσιωδώς την κοινωνική πίεση ώστε να λειτουργήσει καλύτερα το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.

Ένα πολύ παρόμοιο μέτρο θα μπορούσε κάλλιστα να εφαρμοστεί και στα ιδιωτικά νοσοκομεία, με φόρο και εισφορά υπέρ του δημοσίου συστήματος υγείας.

Κλείνω με την επανάληψη της αρχικής μου θέσης: Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη

 Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη:

1. Οι κατά τα φαινόμενα απολύτως απαράδεκτες συνθήκες του θανάτου του μας δείχνουν ένα σκοτεινό, τριτοκοσμικό πρόσωπο της Ελλάδας που, δυστυχώς, έχει πολύ μεγαλύτερη έκταση απ' όσο θέλουμε να λέμε. 

2. Το ίδιο σκοτεινό πρόσωπο φανερώνει και η ανθρωποφαγία προς τους κατηγορουμένους. Ο ελληνικός πολιτισμός, η ορθόδοξη παράδοση, η ευρωπαΐκή πραγματικότητα, όπως και να το δει κανείς, προβλέπει το τεκμήριο της αθωότητας και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Ενθαρρύνει ακόμα τη συγχώρεση, οτιδήποτε κι αν έχει κάνει κάποιος (χωρίς αυτό να σημαίνει, βεβαίως, ότι δεν πρέπει να υποστεί τις συνέπειες που προβλέπει ο νόμος). Τα λιντσαρίσματα και οι ανθρωποφαγίες, στον φυσικό ή τον ψηφιακό κόσμο, δεν μπορούν να έχουν καμία θέση στην εποχή μας.

3. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές φάνηκαν να λειτουργούν με εξαιρετική ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Άρα έχουν την σχετική δυνατότητα. Προκύπτει εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί των λόγων που δεν το πράττουν σε τόσες άλλες σημαντικές και προβεβλημένες υποθέσεις.

4. Το πάνδημο πένθος, η κοσμοσυρροή στον αποχαιρετισμό του τραγουδιστή, δεν μπορούν να εξηγηθούν με αποκλειστικά καλλιτεχνικά και συναισθηματικά κριτήρια. Σίγουρα ο Γιώργος Μαζωνάκης σημάδεψε πολλές γενιές, πρώτα και κύρια τη δική μου. Νομίζω όμως πως η λαΐκή αντίδραση σε αυτήν την απώλεια δείχνει κάτι παραπάνω. Η γνώμη μου είναι πως ένα μεγάλο τήμα του ελληνικού λαού ψάχνει απεγνωσμένα κάτι να τον ενώσει, ακόμα κι αν δεν το έχει συνειδητοποιήσει. Κάτι που σίγουρα δεν μπορεί να το βρει στους κρατούντες τους θεσμούς, οι οποίοι έχουν πια αποστερηθεί κάθε ηθικής και πολιτικής νομιμοποίησης, το βρήκε τελικά στην άδικη απώλεια ενός δημοφιλούς προσώπου.

Τα θερμότερά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του Γιώργου Μαζωνάκη. Για εμάς, θα ζει για πάντα μέσα από τα τραγούδια του. Εκείνοι όμως έχασαν πρόωρα και άδικα έναν δικό τους άνθρωπο, που είναι μια βαρύτατη απώλεια.

Γιώργος Μαζωνάκης