Τρίτη 14 Απριλίου 2026

Ρήγας, Υψηλάντης, Μπότσαρης και η αναζήτηση του επόμενου βήματος

Πριν τρεις εβδομάδες γιορτάσαμε τα 205 χρόνια από το ξέσπασμα της επανάστασης. Επίσης, πριν λίγες μόνο μέρες ήταν η επέτειος των 200 ετών από την ηρωϊκή έξοδο του Μεσολογγίου. 

Είναι λοιπόν καλή στιγμή να αναλογιστούμε κάποια πράγματα, μήπως και τελικά καταφέρουμε να τιμήσουμε το όραμα εκείνων που θυσιάστηκαν για την ελευθερία.

Ο Βελεστινλής είναι αναμφίβολα ο θεωρητικός του ξεσηκωμού. Τι μας έλεγε ο μεγάλος αυτός επαναστάτης; Μίλησε ποτέ για ένα μικρό προτεκτοράτο στον Μωριά; Μάλλον όχι. Αντίθετα, μιλούσε για τη "Γαλλία της (ευρωπαϊκής) Ανατολής" και καλούσε "Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί, αράπηδες και άσπροι, με μια κοινήν ορμή, για την ελευθερίαν, να ζωσωμεν σπαθί".

Ναι, ο Ρήγας ζητούσε τη Βαλκανική Ομοσπονδία. Αυτό ήταν το αυθεντικό όραμα της επανάστασης.

Το οποίο εξηγεί με καθαρό τρόπο αυτό που ουδέποτε μας εξήγησε η νεοελληνική εκπαίδευση: Τι στην ευχή του Θεού έκανε ο Υψηλάντης στη Μολδοβλαχία; Δηλαδή στη σύγχρονη Ρουμανία και Μολδαβία;

Πολύ απλά ήταν πιστός στο όραμα του Ρήγα.

Στο πλαίσιο αυτό, του πολύχρωμου βαλκανικού ξεσηκωμού, όπου συνδετικό στοιχείο ήταν σε μεγάλο βαθμό η ορθοδοξία, αμηχανία σε διάφορους κύκλους προκαλεί ο ρόλος των Αρβανιτών. Των προγόνων μας που ηγήθηκαν της επανάστασης με πλήθος κορυφαίων μορφών, κορυφαία εκ των οποίων θα έλεγα ο Μάρκος Μπότσαρης.

Τι θα μας έλεγε σήμερα ο Μάρκος; Τι θα έλεγε στους πολεμιστές τους; 

Είμαι βέβαιος πως θα έμενε πιστός στο όραμα του Ρήγα. Μόνη λύση η ομοσπονδία, για να είμαστε πραγματικά ανεξάρτητοι και όχι υποχείρια των μεγάλων δυνάμεων - Όπως εν τέλει γίναμε.

Όσον αφορά τη φύση της ομοσπονδίας αυτής που έχει νόημα να φτιάξουμε σήμερα, εν έτει 2026, το αφήνω σε εσένα να το σκεφτείς αγαπητέ αναγνώστη.

Μάρκος Μπότσαρης

Αλέξανδρος Υψηλάντης

Ρήγας Βελεστινλής



Δευτέρα 13 Απριλίου 2026

Επίκουρος και δημιουργία

Ο Επίκουρος έλεγε πως ο κόσμος έχει αρμονία και ομοιομορφία, από το επίπεδο του ατόμου μέχρι των ουρανίων σωμάτων. 

Πρότεινε όμως ότι υπάρχει ένας μηχανισμός, που τον ονόμασε 'παρέκκλιση', εξ' αιτίας του οποίου μερικές η αρμονία, η ομοιομορφία και, τελικά, η προβλεψιμότητα, καταρρίπτονται. Η παρέκκλιση, η απροσδόκητη λοξοδρόμηση, είναι η μήτρα της δημιουργικότητας και της ομορφιάς.  Όπως, φυσικά και του κάθε λογής προβλήματος. Αυτά πάνε μαζί. 

Στο επίπεδο των ανθρωπίνων σχέσεων, της τέχνης, ίσως ακόμα (ή μάλλον, σίγουρα επίσης) και της επιχειρηματικότητας, για μένα η παρέκκλιση δεν είναι άλλη από τον έρωτα. Μια προσωρινή - μα απολύτως μαγική - κατάρρευση της λογικής. 

Κατάρρευση της λογικής που δημιουργεί το γόνιμο έδαφος για το όμορφο, το πραγματικά υπέροχο, το φωτεινό και το αληθινό.

Επίκουρος


Κυριακή 12 Απριλίου 2026

Αναζητώντας τα μεγάλα και σημαντικά 'Γιατί' - Δυο χρόνια χωρίς τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Η χώρα μας, όπως και η Ευρώπη και ο κόσμος συνολικά αντιμετωπίζουν μια σειρά μεγάλων προκλήσεων. Την ώρα που η ανθρωπότητα είναι ισχυρότερη από ποτέ, μοιάζει να έχει χάσει την πυξίδα της. Μοιάζουμε να μπορούμε να πετύχουμε όλα τα 'Τι', όμως να δυσκολευόμαστε πολύ να βρούμε τα 'Γιατί'.

Πριν δυο μέρες ήταν η Μεγάλη Παρασκευή. Άξιζε εκείνη την ημέρα η σκέψη μας να πάει στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη και στη δική του βαθιά, πολύπλευρη και πολυδιάστατη σκέψη που είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ.

Ο Χαραλαμπίδης μιλούσε για "τη συνάντηση του παραδοσιακού με το σύγχρονο". Μιλούσε για την Πόλη και για το πόσο αυτή είναι απαραίτητη για να έχουμε πολίτες και πολιτισμό.
 
Μιλούσε ακόμα για την ανάγκη της αρμονικής συνύπαρξης και αμφίδρομης σχέσης της πόλης με την ύπαιθρο, καταφέρνοντας να συνδέσει και να συνθέσει ζητήματα από την αρχιτεκτονική και τη γαστρονομία μέχρι τις μεταφορές, τα δίκτυα επιχειρήσεων, την εκπαίδευση και την έρευνα αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Ίσως λοιπόν ο δρόμος προς το 'Γιατί' να βρίσκεται στην επιστροφή του Λόγου. Το έργο του Μιχάλη προσφέρει μια πυξίδα ακριβείας για να βρούμε τη διαδρομή προς τα εκεί.

Δυο σχετικά σημειώματα:

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης στην ιστορική του ομιλία το 1996
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης στην ιστορική ομιλία του 1996


Δίστομο: Ποτέ ξανά φασισμός

Κάθε φορά που έρχομαι στο Δίστομο ανεβαίνω και στο Μαυσωλείο. Κάθε φορά η καρδιά μου χτυπάει το ίδιο δυνατά.

Η ανάσταση του γίνεται κάθε φορά που καθένας από μας λέει μέσα του με τρόπο αδιαπραγμάτευτο «ποτέ ξανά φασισμός» — ταυτόχρονα φροντίζοντας για την συνέπεια των έργων και των λόγων του.

Αιώνια δόξα και τιμή σε όλους εκείνους που έσωσαν την αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου είδους και στάθηκαν όρθιοι απέναντι στο τέρας.

Ποτέ ξανά φασισμός.

Μαυσωλείο Διστόμου, απόγευμα Μ. Σαββάτου 11/4/2026


Δευτέρα 6 Απριλίου 2026

Σκέψεις από την Stresa

Είχα βρεθεί στην Stresa πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2009, εκπροσωπώντας το Yes for Europe στο τότε νεοσύστατο G8 Young Business Summit — που αργότερα εξελίχθηκε στο G20 Young Entrepreneurs’ Alliance. Ηταν για μένα μια απολύτως πρωτόγνωρη εμπειρία τότε. 

Σήμερα πέρασα λίγες ώρες ακριβώς από τα ίδια σημεία, ως ένας απλός επισκέπτης. Δεκαεπτά σχεδόν χρόνια έχουν κυλήσει. Τα συναισθήματα ήταν πολλά. 

Σκέφτομαι πως τα προβλήματα που ταλάνιζαν τότε τους νέους δημιουργούς, εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να μην έχουν αντιμετωπιστεί. 

Η γενικότερη κατάσταση όμως αναμφίβολα βελτιώνεται. Δεν πρέπει να επιτρέπουμε στους εαυτούς μας να βλέπουμε την πραγματικότητα μέσα από τα γυαλιά της νοσταλγίας, που πάντα τείνει να ωραιοποιεί το παρελθόν. 

Τεράστιες προκλήσεις βιώνουμε και σήμερα. Ζούμε εκ νέου την παράνοια του πολέμου. Αδικίες σχεδόν παντού. Έχουμε να κάνουμε πολλά. 

Μην γελιέστε όμως: Ο κόσμος του 2026 είναι καλύτερος από εκείνον του 2009. 


Ως τη Νίκη, Πάντοτε, Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Αγαπημένε Δάσκαλε Μιχάλη Χαραλαμπίδη, Ήταν Ιούνιος του 1996, διάβαζα μαθηματικά για τις πανελλήνιες εξετάσεις της επόμενης μέρας. Στιγμή ιερ...