Πρόταση καθιέρωση φόρου 10% και εισφοράς 10% στην ιδιωτική εκπαίδευση υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος

Θα ξεκινήσω τη σύντομη αυτή τοποθέτηση με τη διατύπωση μιας ξεκάθαρης θέσης:

Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σας καλώ να το σκεφθείτε και θα χαρώ να συζητήσουμε σχετικά. Ισχυρίζομαι πως η αντιμετώπιση του ωφελουμένου ως πελάτη τελικά θα οδηγήσει σε εκπώση στην ίδια την εκτέλεση του λειτουργήματος και εν τέλει αυτό θα αποβεί επιζήμιο για το κοινωνικό σύνολο, συμπεριλαμβανομένου του ιδίου του ωφελουμένου. 

Η παραπάνω θέση δεν αφορά μόνο την παιδεία. Ισχύει το ίδιο για την υγεία, την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, τον σοφρωνισμό και για οποιοδήποτε λειτούργημα αφορά μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Συνεχίζω με μια διαπίστωση: Η κατάσταση στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μετά από δεκαετίας ακραίας υποχρηματοδότησης έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Ίσως και πέρα από αυτό. Απαιτείται άμεση και ουσιαστική ενίσχυσή του σε όλα τα επίπεδα. Όπως γλαφυρά παρουσιάζεται το εξαίρετο βιβλίο "The Common Good" του Rober Reich η κατάρρευση της δημόσιας παιδείας οδηγεί δια πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού με καταστροφικά, μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.

Μια ακόμα διαπίστωση: Το τεράστιο ποσό (2 δισεκατομμύρια ευρώ κατ' έτος) που η ελληνική οικογένεια δαπανούσε και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να δαπανά στο φροντιστήριο (για όλους τους λάθος λόγους), αργά αλλά σταθετά μετατοπίζεται προς την ιδιωτική εκπαίδευση, η οποία εδώ και καιρό έχει πάψει να αποτελεί 'υπηρεσία πολυτελείας'. Η μετατόπιση αυτή μετατρέπει την κατάρρευση του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Ουδείς έχει προσδοκίες από ένα σύστημα που πασιφανώς καταρρέει.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις επενδυτικές κινήσεις διεθνών ταμείων που σπεύδουν να εξαγοράσουν γνωστά ιδιωτικά σχολεία. Το κάνουν διότι βλέπουν μια αγορά που μεγαλώνει γρήγορα και εκτιμούν ότι θα μεγαλώσει πολύ περισσότερο.

Προτείνω λοιπόν την καθιέρωση εισφοράς 10% (που θα πληρώνεται από τους γονείς/κηδεμόνες) και φόρου 10% (που θα πληρώνεται από τα ιδιωτικά σχολεία) στα δίδακτρα φοίτησης των ιδιωτικών σχολείων.

Αν για παράδειγμα τα ετήσια δίδακτρα είναι ίσα με €5.000 (πολύ συχνά είναι περισσότερα), οι γονείς θα επιβαρυνθούν με €500 και θα πληρώσουν στο σχολείο €5.500.

Το σχολείο θα παρακρατήσει άμεσα τα €500 και θα τα αποδώσει στο ειδικό ταμείο ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας που θα δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτό και ταυτόχρονα θα καταβάλλει ειδικό φόρο 10%, ήτοι επιπλέον €500, υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος. 

Με τον τρόπο αυτό, για κάθε €5.000 που καταβάλλονται σε δίδακτρα, το δημόσιο σύστημα θα ενισχύεται με €1.000, μέσα από ένα σχετικό ταμείο ειδικού σκοπού.

Θα αποκλείσει αυτό κάποιους από την ιδιωτική παιδεία; Πιθανότατα ναι, αν και μάλλον όχι και τόσους πολλούς. Το λεγόμενο “willingness to pay” στην αγορά αυτή είναι υψηλό. Παράλληλα το μέτρο αυτό θα αυξήσει ουσιωδώς την κοινωνική πίεση ώστε να λειτουργήσει καλύτερα το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.

Ένα πολύ παρόμοιο μέτρο θα μπορούσε κάλλιστα να εφαρμοστεί και στα ιδιωτικά νοσοκομεία, με φόρο και εισφορά υπέρ του δημοσίου συστήματος υγείας.

Κλείνω με την επανάληψη της αρχικής μου θέσης: Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη

 Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη:

1. Οι κατά τα φαινόμενα απολύτως απαράδεκτες συνθήκες του θανάτου του μας δείχνουν ένα σκοτεινό, τριτοκοσμικό πρόσωπο της Ελλάδας που, δυστυχώς, έχει πολύ μεγαλύτερη έκταση απ' όσο θέλουμε να λέμε. 

2. Το ίδιο σκοτεινό πρόσωπο φανερώνει και η ανθρωποφαγία προς τους κατηγορουμένους. Ο ελληνικός πολιτισμός, η ορθόδοξη παράδοση, η ευρωπαΐκή πραγματικότητα, όπως και να το δει κανείς, προβλέπει το τεκμήριο της αθωότητας και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Ενθαρρύνει ακόμα τη συγχώρεση, οτιδήποτε κι αν έχει κάνει κάποιος (χωρίς αυτό να σημαίνει, βεβαίως, ότι δεν πρέπει να υποστεί τις συνέπειες που προβλέπει ο νόμος). Τα λιντσαρίσματα και οι ανθρωποφαγίες, στον φυσικό ή τον ψηφιακό κόσμο, δεν μπορούν να έχουν καμία θέση στην εποχή μας.

3. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές φάνηκαν να λειτουργούν με εξαιρετική ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Άρα έχουν την σχετική δυνατότητα. Προκύπτει εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί των λόγων που δεν το πράττουν σε τόσες άλλες σημαντικές και προβεβλημένες υποθέσεις.

4. Το πάνδημο πένθος, η κοσμοσυρροή στον αποχαιρετισμό του τραγουδιστή, δεν μπορούν να εξηγηθούν με αποκλειστικά καλλιτεχνικά και συναισθηματικά κριτήρια. Σίγουρα ο Γιώργος Μαζωνάκης σημάδεψε πολλές γενιές, πρώτα και κύρια τη δική μου. Νομίζω όμως πως η λαΐκή αντίδραση σε αυτήν την απώλεια δείχνει κάτι παραπάνω. Η γνώμη μου είναι πως ένα μεγάλο τήμα του ελληνικού λαού ψάχνει απεγνωσμένα κάτι να τον ενώσει, ακόμα κι αν δεν το έχει συνειδητοποιήσει. Κάτι που σίγουρα δεν μπορεί να το βρει στους κρατούντες τους θεσμούς, οι οποίοι έχουν πια αποστερηθεί κάθε ηθικής και πολιτικής νομιμοποίησης, το βρήκε τελικά στην άδικη απώλεια ενός δημοφιλούς προσώπου.

Τα θερμότερά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του Γιώργου Μαζωνάκη. Για εμάς, θα ζει για πάντα μέσα από τα τραγούδια του. Εκείνοι όμως έχασαν πρόωρα και άδικα έναν δικό τους άνθρωπο, που είναι μια βαρύτατη απώλεια.

Γιώργος Μαζωνάκης

Λαγοκέφαλοι

Με πραγματικά τεράστια επιτυχία φαίνεται πως στέφεται η «επικήρυξη των λαγοκεφάλων» έναντι €5/kgr (νεκροί ή ζωντανοί), αν κρίνει κανείς από την ελληνική ειδησεογραφία. 

Η επιτυχία είναι τόσο μεγάλη που ανυπομονώ να πληροφορηθώ το ποσοστό του ΑΕΠ που θα δαπανηθεί στο κυνήγι του θανάσιμου αυτού θαλασσίου εχθρού — λογικά μέσα από κάποιας μορφής Λαγό-ΣΔΙΤ. 

Σύμφωνα με μη επιβεβαιωμένες ακόμα πληροφορίες ο Υπουργός Κάθε Χαρτοφυλακίου Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε πως οι πληθωριστικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία, πέρα από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και τους πρόσφατους σεισμούς στη Λατινική Αμερική, σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στην απότομη εισροή μεγάλων Λαγό-Κεφαλαίων στην αγορά, προερχόμενων εκ των καταβολών των σχετικών τιμημάτων στους λαγό-αλιείς. 

Μάλιστα, σε μια πρωτοφανώς θετική ανταπόκριση στις αλλεπάλληλες εκκλήσεις του υποφαινομαίνου περί της ανάπτυξης της κουλτούρας της συνεργασίας, οι θηρευτές των τεράτων αυτών αποφάσισαν να δημιουργήσουν συνεργατικά Αμοιβαία Λαγό-Κεφάλαια Επιχειρηματικών Συμμετοχών (γνωστών στη διεθνή αγορά ως “Lago-VC”, εκ του “Lagocephalus-based Venture Capital Fuhds). Σχετικές επενδυτικές προτάσεις φέρονται να εξετάζονται ήδη από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Ταμείο (EIF). 

Πραγματικά, ο λαγοκέφαλος αποδείχτηκε πολύτιμος - αν και αλήθεια απρόσμενος - σύμμαχος στην ανάπτυξη της οικονομίας της συνεργασίας, της γνώσης και της δημιουργικότητας. 

Τέλος, βλέποντας αυτήν την αδιανόητη επιτυχία της δράσης που διεθνώς έγινε γνωστή ως “Hunting for Lago”, αλλά και τιμώντας την πολιτική καταγωγή μας στην πάλαι ποτέ «ομάδα των Ιταλών» του ΠαΣοΚ που έγινε ΚΚΚΑΣΟΡ, σαν καλώ να αναφωνήσουμε όλοι μαζί, πάση δυνάμει:

Forza Lagocephali!!!

υγ. Προνοώντας για το μέλλον, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας ήδη σχεδιάζει μη-επανδρωμένα υποβρύχια σκάφη για τον εντοπισμό και την εξόντωση λαγοκεφάλων κάνοντας χρήση - μα τι άλλο;;; - προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης

Ξενομανία: Από το Αγγλικό, το Γαλλικό και το Ρωσικό κόμμα στη λατρεία του Ισραήλ

Η ξενομανία είναι μία κατάρα που κατατρέχει τον ελληνισμό εδώ και πολλούς αιώνες.

Στη διάρκεια του ξεσηκωμού χωριστήκαμε σε αγγλικό, γαλλικό και ρωσικό κόμμα. Αποτέλεσμα ήταν επί της ουσίας η επανάσταση να αποτύχει και αντί για αυτοδύναμο και ανεξάρτητο κράτος να δημιουργηθεί ένα μικρό προτεκτοράτο.

Η πολιτική αυτή ανέτρεψε την δυναμική της ιστορίας και μας οδήγησε στην ανείπωτη τραγωδία της μικρασιατικής καταστροφής και τον ξεριζωμό εκατομμυρίων ελλήνων από τις εστίες τους. τόπους όπου κατοικούσαν για πάνω από 20 αιώνες.

Στη συνέχεια οι Άγγλοι αντικαταστάθηκαν από τους Αμερικανούς, οι Γάλλοι ξεθώριασαν και οι Ρώσοι αντικαταστάθηκαν από τους Σοβιετικούς. 

Ο νέος χωρισμός αυτός μας οδήγησε σε μία ακόμα ανείπωτη τραγωδία, εκείνη του εμφυλίου πολέμου και των μαύρων δεκαετιών 1944 - 1974. 

Όπως έλεγε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, αποτελεί μοναδικό γεγονός στην ιστορία ότι και στους δύο μεγάλους πολέμους του 20ού αιώνα πολεμήσαμε με την πλευρά των νικητών και εν τέλει τις δύο φορές βρεθήκαμε ηττημένοι, μάλιστα πολύ οδυνηρά.

Αυτό δεν είναι συνέπεια παρά μόνο της ξενομανίας και της υποδούλωσης σε ξένα συμφέροντα. 

Σήμερα βλέπω μία τέτοια νέα ξενομανία να κυριαρχεί στο ελληνικό διαδίκτυο, φοβάμαι και στην κοινωνία ευρύτερα. 

Αναφέρομαι στην υποτιθέμενη στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ. Υπάρχει υποτίθεται η προσδοκία ότι θα πλευρίσουμε ένα πανίσχυρο κράτος και εκείνο θα πολεμήσει για λογαριασμό μας εναντίον του εχθρού εξ ανατολών, εάν και όποτε αυτό χρειαστεί.

Μόνο που η ανάλυση αυτή αγνοεί πλήρως την ιστορία και την πολιτική πραγματικότητα των διεθνών σχέσεων. Η σύγκρουση Τουρκίας - Ισραήλ ξεκίνησε μόλις το 2010, ενώ παλιότερα είχαν μια στρατηγική συνεργασία πολλών δεκαετιών. Θα τα ξαναβρούν πολύ εύκολα μόλις οι γεωπολιτικές συνθήκες το επιτάξουν και μόλις οι χαράσσοντες πολιτική πέραν του ατλαντικού κρίνουν ότι αυτό οφείλει να γίνει. 

Η θέση της Ελλάδας για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη ήταν και οφείλει να παραμείνει ξεκάθαρη: 

Στηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις τη λύση των δύο κρατών, όπως ορίζουν οι αποφάσεις του συμβουλίου ασφαλείας του ΟΗΕ. Ελεύθερο και ασφαλές Ισραήλ δίπλα σε μια ελεύθερη και ασφαλή Παλαιστίνη. 

Επαναλαμβάνω τα λεγόμενα του Χαραλαμπίδη: Η Ελλάδα θα ανήκει στους Έλληνες όταν και μόνο όταν όλες οι χώρες της Ανατολικής Μεσογείου ανήκουν στους λαούς τους.

Όποιος λέει κάτι διαφορετικό πολύ απλά σπάει την εθνική γραμμή.

Δεν μας έσωσαν οι Άγγλοι. Δεν μας έσωσαν οι Γάλλοι ούτε οι Ρώσοι. Δεν μας έσωσαν οι Αμερικάνοι, ούτε οι Σοβιετικοί.

Δεν πρόκειται να μας σώσουν ούτε οι Ισραηλινοί. 

Κανείς δεν ενδιαφέρεται για έναν δεδομένο σύμμαχο, πόσο μάλιστα αν είναι επί της ουσίας αδύναμος και ανίσχυρος. 

Η Μήλος μας το διδάσκει ανά τους αιώνες: Δεν υπάρχει ηθική, δεν υπάρχουν συναισθήματα στο γεωπολιτικό παιχνίδι και στην εξωτερική πολιτική. 

Αυτοδυναμία, ανεξαρτησία. Πρωτοπορία στην ένωση της Ευρώπης. Αυτή είναι η μόνη λύση. 

Τα υπόλοιπα είναι όνειρα θερινής νυχτός.

Γιατί επενδύουμε στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Γιατί επενδύουμε στην Τεχνητή Νοημοσύνη; 

Για πολλούς λόγους. Ο πλέον θεμελιώδης αυτών όμως είναι ξεκάθαρος: Για να απελευθερώσουμε τους ανθρώπους μας. Να απελευθερώσουμε το μυαλό και την ψυχή τους από την σκλαβιά της μη δημιουργικής, βαρετής, επαναλαμβανόμενης εργασίας.

Για να τους ενδυναμώσουμε, να τους προσφέρουμε τη δυνατότητα να αναδείξουν τα άξια επίλυσης προβλήματα και να συντονιστούν με τους συναδέλφους τους για να τα λύσουν.

Για να ξεκινήσουμε σε τελική ανάλυση μια δημιουργική επανάσταση.

Οι εργασίας που μπορούν να γίνουν από την Τεχνητή Νοημοσύνη, οφείλουν να γίνονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δίνοντας το προνόμιο στους ανθρώπους να επικεντρώσουν τις προσπάθειές του εκεί που μόνο αυτοί μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Στην Epignosis learning technologies, ως πρώτο παράδειγμα όχι μόνο για το οικοσύστημα της Starttech Ventures αλλά και ευρύτερα, αποφασίσαμε να μετατρέψουμε την εταιρεία μας στο ανάλογο της Πόλης της κλασικής εποχής.

Εργαζόμαστε για το κοινό καλό, επιτυγχάνουμε πρώτα την αυτάρκεια και στη συνέχεια την ευδαιμονία. Αναγνωρίσουμε πως ένα καλύτερο μέλλον του ατόμου θα έρθει μέσα από το καλύτερο μέλλον της ομάδας. Είμαστε Πολίτες, που σημαίνει πως δεν είμαστε ιδιώτες. Στην καθομιλουμένη αγγλική, we are not idiot.

Στην Πόλη αυτή δεν υπάρχουν αναλώσιμοι. Από τους Πολίτες της Επίγνωσις, δεν περισσεύει κανείς.

Η δέσμευσή μας είναι ξεκάθαρη:

Καμία θέση εργασίας στην εταιρεία μας δεν θα χαθεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Πόλεμος με τη λειψυδρία: Κερδίσαμε!

Με μεγάλη χαρά σας ενημερώνω πως ο πόλεμος με τη λειψυδρία τελείωσε: Νικήσαμε! 

Δεν γνωρίζω πότε ακριβώς ανακοινώθηκε η μεγάλη αυτή εθνική επιτυχία, ούτε ποιος υπέγραψε τη συνθήκη παράδοσης της ξηρασίας, αλλά τα στοιχεία είναι αδιάσειστα. Περισσότερα από τα μισά σπίτια που είδα στην Κέα το περασμένο Σαββατοκύριακο είχαν πισίνα — και μιλάμε, βεβαίως, για ένα κυκλαδονήσι, όπου το νερό παραδοσιακά δεν ήταν ποτέ ακριβώς άφθονο. Άρα το πρόβλημα προφανώς λύθηκε. Δεν εξηγείται αλλιώς.

Η κατάσταση είναι, μάλιστα, ακόμη καλύτερη απ’ όσο νομίζαμε. Ένας πολύ ωραίος τύπος στον Κούνδουρο είχε φυτέψει και τέσσερα ή πέντε στρέμματα γκαζόν γύρω από το σπίτι του. Μια διακριτική, λιτή και απολύτως εναρμονισμένη με το κυκλαδίτικο τοπίο παρέμβαση. Το καταπράσινο γκαζόν ταίριαζε υπέροχα με την ξερή γη, τα βράχια και τα θυμάρια. Πάλι καλά που δεν έβαλε και πλατάνια, ένα μικρό ποτάμι και δυο-τρεις καταρράκτες, για να ολοκληρωθεί φυσικά η αισθητική σύνθεση.

Σε άλλα νέα, κάπου διάβασα πως τελείωσε και ο πόλεμος με τη βλακεία. Δυστυχώς, σε εκείνον τα νέα δεν είναι εξίσου ευχάριστα. Όλα δείχνουν ότι όχι μόνο ηττηθήκαμε, αλλά παραδοθήκαμε και άνευ όρων. Και, απ’ ό,τι φαίνεται, γιορτάζουμε την ήττα γεμίζοντας πισίνες και ποτίζοντας γκαζόν στις Κυκλάδες.

Κολλημένοι στους δρόμους της Αθήνας στα μέσα Ιουλίου

Τόση νέκρα στους δρόμους είχα καιρό να τη δω στην Αθήνα! 

Λογικά θα έχουν γεμίσει η Μύκονος και η Σαντορίνη με χιλιάδες συμπολίτες μας που απολαμβάνουν ήδη τις διακοπές τους. Ίσως και το Capri, στη γειτονική Ιταλία, που άλλωστε πέφτει περίπου στην ίδια κατηγορία — και, ως Magna Graecia, σχεδόν λογίζεται και για εσωτερικός προορισμός.

Μόνο που η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη. Σχεδόν στα μέσα Ιουλίου, με τα σχολεία κλειστά και τη θερινή περίοδο αδειών να έχει ξεκινήσει, χρειάζεται σχεδόν μία ώρα για να κατέβει κανείς από το Μαρούσι στο κέντρο της Αθήνας. Δεν έχει φύγει σχεδόν κανείς. Είναι πραγματικά πρωτόγνωρο.

Η προφανέστερη εξήγηση είναι, δυστυχώς, η οικονομική αδυναμία πολλών Ελλήνων να κάνουν διακοπές, τουλάχιστον με τον τρόπο και για τη διάρκεια που μπορούσαν στο παρελθόν. Όταν το κόστος της μετακίνησης, της διαμονής και της εστίασης έχει αυξηθεί τόσο πολύ, είναι απολύτως λογικό πολλοί συμπολίτες μας να παραμένουν στην Αθήνα, ακόμη και μέσα στον Ιούλιο.

Την ίδια στιγμή, η πόλη υποδέχεται έναν ολοένα μεγαλύτερο αριθμό τουριστών, χωρίς να διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές για να τον εξυπηρετήσει. Οι δρόμοι, τα μέσα μεταφοράς και συνολικά η λειτουργία της Αθήνας δεν έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Ο συνδυασμός μιας πόλης από την οποία οι κάτοικοι δεν μπορούν πλέον να φύγουν και ενός τουριστικού προορισμού που δέχεται περισσότερους επισκέπτες από όσους μπορούν να υποστηρίξουν οι υποδομές του δημιουργεί αυτή την πρωτοφανή κατάσταση.

H 4η Ιουλίου σαν μια γιορτή της δημοκρατίας

Θα ήθελα να ευχηθώ σε όλους τους Αμερικανούς φίλους, συναδέλφους και συνεργάτες χρόνια πολλά για την 4η Ιουλίου!

Πάντα με γοήτευε βαθιά η Αμερικανική Επανάσταση, η οποία, μεταξύ πολλών άλλων, πέτυχε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: Έφερε ξανά στο προσκήνιο τα ιδανικά της δημοκρατίας της κλασικής εποχής, βελτιωμένα και προσαρμοσμένα έτσι ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν περισσότερο από είκοσι αιώνες μετά τη σύλληψή τους. Αυτό από μόνο του υπήρξε ένα εντυπωσιακό επίτευγμα. Η ιδέα ότι μία ελεύθερη κοινωνία μπορεί να κυβερνάται από τους ίδιους τους πολίτες της, μέσα από θεσμούς, κανόνες, αντιπροσώπευση και λογοδοσία, επανήλθε στο κέντρο της πολιτικής ζωής με τρόπο που άλλαξε την πορεία της ιστορίας.

Αυτή η «επιστροφή της δημοκρατίας» υπήρξε μία ανυπολόγιστη υπηρεσία προς την ανθρωπότητα· και κάθε ελεύθερος άνθρωπος οφείλει να αισθάνεται ευγνωμοσύνη προς τους επαναστάτες και τους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών, ακριβώς για αυτόν τον λόγο: Επειδή κατέστησαν τη δημοκρατία το προτιμώμενο σύστημα διακυβέρνησης. Όχι ένα τέλειο σύστημα, βεβαίως, ούτε ένα σύστημα χωρίς αντιφάσεις, αποτυχίες και οδυνηρούς συμβιβασμούς. Αλλά, παρ’ όλα αυτά, το σύστημα που εκφράζει καλύτερα την αξιοπρέπεια, την ελευθερία και την ευθύνη του ανθρώπινου προσώπου.

Το Lincoln Memorial στην Washington DC

Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι η Αμερικανική Επανάσταση δεν δημιούργησε απλώς ένα νέο κράτος. Δημιούργησε μία νέα πολιτική φαντασία. Έκανε τη δημοκρατία ξανά σύγχρονη. Απέδειξε ότι τα ιδανικά της κλασικής εποχής μπορούσαν να βελτιωθούν και να προσαρμοστούν ώστε να λειτουργήσουν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, σε έναν πολύ διαφορετικό κόσμο και υπό πολύ διαφορετικές ιστορικές συνθήκες. Υπό αυτήν την έννοια, η 4η Ιουλίου δεν είναι μόνο μία αμερικανική γιορτή. Είναι μία ημέρα που θυμίζει σε όλους μας μία από τις σημαντικότερες καμπές στη μακρά ιστορία της ανθρώπινης ελευθερίας.

Υ.Γ. Γνωρίζω καλά ότι πολλοί θα έχουν πολλά να πουν για την αμερικανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων 250 ετών — κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατανοώ απολύτως από πού προέρχονται αυτές οι κριτικές και, άλλωστε, συχνά ασκώ κι εγώ κριτική στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα ήθελα όμως να τους προτρέψω να διαβάσουν τον «Διάλογο των Μηλίων». Δυστυχώς, υπάρχει ελάχιστος χώρος για συναίσθημα, εάν υπάρχει καν, όταν μιλάμε για εξωτερική πολιτική. Αυτό δεν καθιστά την κριτική άνευ σημασίας· κάθε άλλο. Μας υπενθυμίζει όμως ότι η ισχύς, τα συμφέροντα και η επιβίωση διαμορφώνουν πάντοτε τις σχέσεις μεταξύ των κρατών, από την κλασική Αθήνα μέχρι τις σύγχρονες Ηνωμένες Πολιτείες.

Είναι όντως η 'εργασία από το σπίτι' είναι μια μορφή πνευματικής κακοποίησης;

Την Τρίτη 16 Ιουνίου είχα τη μεγάλη χαρά να είμαι καλεσμένος στο meetup "Take Back The City 12" που οργανώνει το AstyLab με τον πραγματικά εξαίρετο Αδάμ Μαρκάκη.

Ανέβασα το παραπάνω απόσπασμα της συνομιλίας μου με τον Αδάμ στο LinkedIn μαζί με το ακόλουθο σημείωμα:

__

Η λεγόμενη 'απομακρυσμένη εργασία' (remote work / work from home, etc) δεν είναι παρά μια μορφή εργασιακής κακοποίησης.

Πολύ ύπουλη μάλιστα, διότι προσφέρεται με περιτύλισμα 'προόδου' και 'εργασιακού προνομίου'.

Σύντομα όμως οι εργαζόμενοι θα μηνύσουν τους εργοδότες που τους ζητούν να εργαστούν 'απομακρυσμένα' για αυτό ακριβώς που κάνουν: Επειδή τους κακοποιούν.

Πώς; Καταπαντώντας την ίδια την ανθρώπινη φύση, εκείνη του πολιτικού όντος.

__

Ακολούθησε μια αληθινή χιονοστιβάδα, ένας ορυμαγδός οργισμένων σχολίων διαφόρων χρηστών του LinkedIn που ένιωσαν να απειλείται το δικαίωμά τους στην απομακρυσμένη εργασία. Ως συμβαίνει συνήθως, μερικά από τα σχόλια ήταν χρήσιμα και εποικοδομητικά, όπως και καλοδεχούμενα αυστηρά, ακόμα και σκληρά, ενώ άλλα δεν ήταν παρά περιπτώσεις λεκτικού bullying που ούτε επιδέχονται ούτε δικαιούνται κάποιου σχολιασμού.

Έγραψα λοιπόν μια συνολική απάντηση την οποία και παραθέτω εδώ, για όσους ενδιαφέρονται:

__

Τo παραπάνω απόσπασμα είναι από μια συνομιλία μου με τον Αδάμ του Astylab στο πλαίσιο του πρόσφατου meetup "Take Back The City 12", όπου συζητήθηκαν πολλά και πολύ ενδιαφέροντα πράγματα για την πόλη γενικότερα. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και η εργασιακή ζωή στην πόλη και θέματα όπως η κοινωνικότητα / κοινωνικοποίηση, η συλλογικότητα, η ενεργή συμμετοχή στο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι κλπ.

Η θέση που εξέφρασα είναι πως η συμμετοχή σε μια ομάδα που παράγει κάτι έχει ξεχωριστή θέση στην πραγμάτωση του ατόμου στην πόλη - δίνει έννοια στη συνύπαρξη. Αν θέλετε δείτε & τον Jonathan Haidt, τα λέει καλύτερα από εμένα: 

Το σίγουρο (για μένα, πάντα) είναι πως αν μια εταιρεία ακολουθεί το μοντέλο του λεγόμενου "shareholder capitalism", έχει κάθε (βραχυπρόθεσμο, ως προστάζει η φύση της) λόγο να προτιμά να συνδιαλέγεται με απομονομένα άτομα παρά με ομάδες. Η 'εργασία', ή μάλλον η 'δουλειά', στην περίπτωση αυτή γίνετα αντιληπτή ως ένα task list που πρέπει να υλοποιηθεί σε συγκεκριμένο χρόνο, ποιοτικά κριτήρια και άλλες προϋποθέσεις και η οποία θα λάβει μια εύλογη αμοιβή. Από ανθρώπους απασχολίσιμους, δηλαδή αναλώσιμους, που σήμερα τυχαίνει να είναι στην Κυψέλη, αύριο θα είναι κάπου αλλού, ενδεχομένως και σε άλλη ήπειρο.

Δουλεύει αυτή η προσέγγιση; Όσο είμαστε στον shareholder capitalism, δουλεύει μια χαρά. Πλασάρεται μάλιστα ως προνόμιο.

Η γνώμη μου είναι πως οι εργαζόμενοι δικαιούμαστε κάτι περισσότερο. Δικαιούμαστε να απολαύσουμε το προνόμιο της ομαδικής εργασίας, τη χαρά της επίτευξης του κοινού στόχου και φυσικά να την απόδοση της υπεραξίας της εργασίας μας.

Αυτό πιστεύω πως γίνεται μόνο σε συνεργασία σε κοινό, φυσικό χώρο. 

Παράλληλα στο παραπάνω meetup μίλησα για μια νέα προσέγγιση στον σχεδιασμό οργανισμών, βασισμένων στην αναλογία με την αρχαιοελληνική πόλη. Οργανισμούς που θεμελιώνονται στην έννοια της εργασίας (νόησης, βούλησης και πράξης) για το κοινό καλό. Οργανισμούς που αποστρέφονται τους 'ιδιώτες' με την αυθεντική έννοια του όρου - τους idiots, δηλαδή, στην καθομιλουμένη αγγλική). Οργανισμούς ακόμα που αναπτύσσουν τη συμμετοχή, την υπευθυνότητα, τη συνιδιοκτησία και τη λογοδοσία. 

Είναι κάτι που μας συναρπάζει, το υλοποιούμε ήδη πειραματικά και θα συνεχίσουμε να μελετούμε και να εφαρμόζουμε για όσο χρόνο χρειαστεί μέχρι να το τελειοποιήσουμε.

Ειλικρινά το πιστεύω πως οι επιχειρήσεις που επιβάλλουν την απομακρυσμένη εργασία, την οποία μεταμφιέζουν ως παροχή και προνόμιο, κακοποιούν πνευματικά τους ανθρώπους. Τους στερούν μια πτυχή της συναδελφικότητας που έχει τεράστια αξία στη συγκρότηση της προσωπικότητας και, μέσα από αυτήν της πόλης και της κοινωνίας συνολικά.

Η πρόβλεψή μου είναι πως αργά οι γρήγορα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι θα συνειδητοποιήσουν την παγίδα στην οποία έχουν πέσει και θα 'επαναστατήσουν'. Πιθανότατα θα μηνύσουν επιχειρήσεις που τους αναγκάζουν στην απομόνωση. 

Ο χρόνος θα δείξει αν έχω δίκιο ή όχι. Μιλάω πλέον με πολλούς εργαζομένους διαφόρων κλάδων που με πολύ χατακτηριστικό τρόπο λένε "δεν την παλεύω άλλο στο σπίτι μόνη/ος όλη μέρα". 

Σας συμβουλεύω να τους ακούσετε κι εσείς.

Τέλος, τα χαριτωμένα περί micromanagement, command & control κλπ κλπ, δεν με αγγίζουν και τα επιστρέφω σε όσους τα σκέφτηκαν. Καθείς και οι απόψεις του. Όσο για το γράφημα (και την σχετική ανάρτηηση) της Andreessen Horowitz, ουδέποτε είπα πως αναφέρεται στην πνευματική κακοποίηση. Περιγράφει μια άλλη πολύ αρνητική πλευρά του remote work που έχει αν κάνει με το on the job training των νέων εργαζομένων. Αν θέλετε, δείτε το πιο προσεκτικά.

__

Κλείνοντας αυτήν τη σύντομη απάντηση θα ήθελα να πω ότι εξεπλάγην από το πόσο θυμό και οργή έδειξαν απέναντί μου άνθρωποι που δεν με γνωρίζουν και δεν μπήκαν στον κόπο να ενημερωθούν για το τι πρεσβεύω. Αντίθετα παρασύρθηκαν από στερεότυπα και αυτοματισμούς (πχ 'δεν του αρέσει το remote, οπότε θέλει micromanagement', για να αναφερθώ στο πιο αθώο) και να κάνουν αδιανόητες εικασίες για τις θέσεις και τις απόψεις μου.

Δεν παρεξηγώ γιατί καταλαβαίνω καλά τους λόγους που ένας νέος (και όχι μόνο νέος) σήμερα είναι πολύ θυμωμένος. Τους καταλαβαίνω, τους βιώνω και έχω προσπαθήσει πολλές φορές να τους συζητήσω σε αυτό το βήμα. 

Στέλνω, τέλος, ένα μήνυμα αισιοδοξίας: Παρά τα τεράστια προβλήματα, μια νέα προσέγγιση στην οργάνωση της εργασίας και της παραγωγής είναι εφικτή. Μια προσέγγιση ανθρωποκεντρική, η οποία μάλιστα θα αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο ως αυτό που πραγματικά είναι, ένα πολιτικό ον. Σε μια πόλη που η εργασία δεν είναι 'αναγκαίο κακό' αλλά κομβικό δημιουργικό συστατικό της.

Φροντιστήριο, ιδιωτική εκπαίδευση και η υποβάθμιση των προοπτικών μιας χώρας

Όταν το 2001 ξεκινήσαμε την έρευνα αγοράς για το 'Ηλεκτρονικό Φροντιστήριο', δηλαδή το e-Frontistirio, συντομογραφία του οποίου είναι το eFront - το πρώτο προϊόν της Epignosis που ακόμα διαγράφει μια εξαιρετικά επιτυχημένη πορεία στη διεθνή αγορά - μείναμε έκπληκτοι με δυο πράγματα:

1. Το μέγεθος της δαπάνης: Η ελληνική οικογένεια δαπανούσε συνολικά περισσότερα από €2.000.000.000 (δυο δισεκατομμύρια ευρώ) σε ετήσια βάση για το φροντιστήριο των παιδιών της. Το ποσό είναι απλά *συγκλονιστικό* (φανταστείτε ότι ένα πολυετές ΕΣΠΑ είναι περίπου €20B - άρα ο έλληνας φορολογούμενος πληρώνει περίπου ένα ΕΣΠΑ από την τσέπη του για την *ενισχυτική διδασκαλία* των παιδιών του!).
2. Τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του φροντιστηρίου: Μια πολύ πιεσμένη οικονομικά οικογένεια στο Κερατσίνι και μια ιδιαίτερα εύπορη οικογένεια στην Πολιτεία πλήρωναν περίπου τα ίδια χρήματα για φροντιστήριο - σίγουρα στην ίδια τάξη μεγέθους. Ήταν ένας νέος ορισμός του 'αγαθού πρώτης ανάγκης'. Για αυτό οι αγρότες που έκλειναν τους δρόμους φώναζαν 'δεν έχουμε να πληρώσουμε τα φροντιστήρια των παιδιών μας'.

Πίσω από αυτό το γεγονός βέβαια κρυβόταν κάτι τρομακτικά δυσάρεστο: Το ανομολόγητο κοινωνικό συμβόλαιο ήταν πως 'θα πληρώνετε όλοι αυτό το 'νταβατζιλίκι' και στη συνέχεια με μια αντικειμενική διαδικασία θα μπαίνετε σε σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσα από τις οποίες τα παιδιά σας θα 'αποκατασταθούν'.'

Για αυτό έφτασαν οι πανελλήνιες να είναι ο μοναδικός αξιόπιστος θεσμός στη νέα ελληνική δημοκρατία. Τη μια φορά που διέρρευσαν τα θέματα, έπεσε η κυβέρνηση (κυριολεκτικά, το σκάνδαλο Ράμμου).

Για αυτό αυτό έφτασαν τμήματα νηπιαγωγών ή αστυνομικών να έχουμε κάποια στιγμή βάση γύρω στο 19 (τουλάχιστον στις διαδηλώσεις τρώγαμε δακρυγόνα που εκτόξευαν αριστούχοι, κάτι είναι κι αυτό).

Το ανομολόγητο αυτό όμως κοινωνικό συμβόλαιο οδήγησε στην κατάρρευση του μεταπολιτευτικού συστήματος το 2010. Όταν όλοι έπρεπε να 'λαδώσουν' (έστω και εμμέσως) για να 'αποκατασταθούν' στην πραγματικότητα κανονικοποιούσαν και αποδέχονταν τη διαφθορά, η οποία στα ανώτερα κλιμάκια έφτασε σε επίπεδα Λατινικής Αμερικής, ίσως και υψηλότερα.

Έφτασα να νομίζω πως κανείς δεν μπορεί να κατανοήσει τι ακριβώς συνέβη με την 'ελληνική κρίση' αν δεν μελετήσει σε βάθος το φαινόμενο του φροντιστηρίου, όπως έγραφα το 2012: https://www.tsigos.gr/2012/08/deree.html

Τα τελευταία χρόνια παρατηρεί κανείς ότι η παράνοια του φροντιστηρίου αντικαθίσταται από μια νέα, εκείνη του ιδιωτικού σχολείου.

Η ελληνική κοινωνία εγκαταλείπει μαζικά το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης με αποτέλεσμα την επιταχυνόμενη κατάρρευση του τελευταίου. Ακριβώς το ίδιο έγινε και με το δημόσιο σύστημα υγείας: Όταν όλοι έφτασαν να απευθύνονται σε ιδιωτικά νοσοκομεία και κλινικές για οποιαδήποτε ιατρική φροντίδα, η κατάρρευση του ΕΣΥ κατέστη μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, με τις όποιες εξαιρέσεις απλώς να επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Γεννήθηκα το 1977. Στα δικά μας χρόνια, αν εξαιρέσει κανείς τα σχολεία εγνωσμένου κύρους - της ελίτ, για να το πούμε όπως είναι - όπως το Κολλέγιο, η Σχολή Μωραΐτη και το Αρσάκειο (μιλώντας για εκείνη την εποχή, '80 και '90) ο βασικός λόγος που κάποιος πήγαινε σε ιδιωτικό σχολείο ήταν η αδυναμία του να περάσει τις τάξεις στο δημόσιο. Πήγαινε επί της ουσίας για να αγοράσει ένα απολυτήριο Λυκείου (το οποίο έφτασε να μην έχει καμία αξία).

Σήμερα όμως η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Βλέπουμε μεγάλα διεθνή funds να εξαγοράζουν σημαντικά ιδιωτικά σχολεία (Εκπαιδευτήρια Δούκα, Κωστέα - Γείτονα, Σχολή Μωραΐτη, κ.α.). Βλέπουμε ακόμα δεκάδες νέα, ανώνυμα ιδιωτικά σχολεία να ξεπηδούν σε περιοχές χαμηλού εισοδήματο, όπως η Δυτική Αθήνα. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Τι αναζητούν οι γονείς που στέλνουν τα παιδιά τους μαζικά στην ιδιωτική εκπαίδευση;

Δυστυχώς η θέση και μόνο του ερωτήματος προκαλεί θλίψη. Δείτε τους πιθανούς λόγους:

1. Υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης.
2. Δημιουργία φιλικών δεσμών με παιδιά ισχυρών οικογενειών.
3. Φυγή στο εξωτερικό για σπουδές αμέσως μετά τη μέση εκπαίδευση.
4. Κοινωνικό στάτους - αναγνώριση.
5. Ωράρια που βολεύουν την εργαζόμενη οικογένεια (συχνά οι γονείς δουλεύουν μέχρι τις 6:00 πλέον - τι κάνει για αυτό το δημόσιο σχολείο)
6. Αποφυγή μεταναστών (ή, για να το πω με το λεξιλόγιο όσων σκέφτονται έτσι, "να μην έχει Αλβανούς / Πακιστανούς / Γεωργιανούς κλπ κλπ -- Ή, όπως έλεγαν παλιότερα σε ΗΠΑ, Αυστραλία και Γερμανία, "να μην έχει Έλληνες").
7. Να μην έχει απεργίες και καταλήψεις
   

Κάντε ένα πείραμα στη δική σας οικογένεια, εφόσον επιλέξατε κι εσείς ιδιωτικό σχολείο, να δείτε ποιος είναι ο πραγματικός λόγος. Ρωτήστε γνωστούς και φίλους, προσπαθώντας να πάρετε αυθόρμητες και ειλικρινείς απαντήσεις.

Τα αποτελέσματα θα σας εκπλήξουν. Ένα νέο ρήγμα γεννιέται στην ελληνική κοινωνία. Δημιουργείται μπροστά στα μάτια μας και κάνουμε πως δεν το βλέπουμε.

Ο Robert Reich ήταν υπουργός εργασίας στις ΗΠΑ επί Κλίντον. To 2018 έγραψε το υπέροχο βιβλίο "The Common Good" όπου λίγο πολύ ισχυρίζεται πως η άνθηση της ιδιωτικής παιδείας στις ΗΠΑ (μέχρι πολύ πρόσφατα εκεί, στο κέντρο του καπιταλισμού, επικρατούσε η δημόσια παιδεία!) θα καταστρέψει το 'αμερικανικό όνειρο', ακριβώς γιατί θα δημιουργήσει ένα ρήγμα στην κοινωνία.

Στην Αμερική το βλέπουμε ήδη να συμβαίνει. Οι ΗΠΑ πληρώνουν ήδη το τίμημα αυτής της πολιτικής - διότι είναι μια καθαρή πολιτική απόφαση η διαχρονική υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας - ενώ σύντομα ο λογαριασμός θα έρθει και στη μικρή Ελλάδα μας.

Τα πιο έξυπνα μυαλά της χώρας για πολλές δεκαετίες θα έμπαιναν στο ΕΜΠ, στην Ιατρική, στη Νομική ή στη Φιλοσοφική Αθηνών. Κάποιοι ελαφρώς παρακάτω, όπως ο υποφαινόμενος, θα έμπαιναν στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (η μεγαλύτερη τύχη της ζωής μου!) ή και σε άλλα εξαιρετικά περιφερειακά πανεπιστήμια και ΤΕΙ (με την ορολογία της εποχής).

Σήμερα στο ελληνικό τριτοβάθμιο σύστημα θα πάνε μόνο όσοι δεν έχουν να πληρώσουν για να φύγουν στο εξωτερικό στα 18. Αυτό σιγά σιγά θα μετατρέψει την ελληνική οικονομία σε μια 'μονακαλλιέργεια του τουρισμού', όπως θα έλεγε ο μεγάλος δάσκαλος Μιχάλης Χαραλαμπίδης. Δηλαδή, θα μας κάνει κάτι αντίστοιχο της Ταϊλάνδης, της Αιγύπτου ή το Μαρόκου.

Σκεφθείτε το καλά και πράξτε αναλόγως.

Όχι, δεν αναζητώ ήρωες που θα στείλουν τα παιδιά τους σε ένα δημόσιο σύστημα που καταρρέει - όπως προστάζει μια πολιτική δεκαετιών.

Ευελπιστώ να ενεργοποιήσω Πολίτες οι οποίοι θα απαιτήσουν όσο πιο επιτακτικά γίνεται τον πολλαπλασιασμό της επένδυσης σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Όχι την αύξηση κατά 10% ή 15%. Τον πολλαπλασιασμό της κατά 2 ή 3 φορές. Είναι όρος επιβίωσης.

Διότι αν οι πολιτικάντηδες σας πούνε ότι 'ενδιαφέρονται για την παιδεία', μπορείτε να τους απαντήσετε όπως οι αμερικάνοι φίλοι μας:

Money talks, bullshit walks.

Περί πολιτικής και βόθρων

​Με αφορμή ένα πρόσφατο περιστατικό στην υποτιθέμενη δημόσια σφαίρα θα ήθελα να σημειώσω το εξής: 

Παλιά τα σπίτια είχαν βόθρους. Σε κάποιες περιοχές έχουν ακόμα. Δυστυχώς κάποιες σπάνιες φορές οι βόθροι ξεχειλίζουν. Η θέα και η οσμή των περιττωμάτων κάνουν τους κατοίκους του άτυχου σπιτιού να αηδιάσουν και να στρέψουν αλλού το βλέμμα τους. 

Σίγουρα πάντως κανείς κάτοικος του σπιτιού δεν σκέφτηκε να δηλώσει έκπληκτος ούτε για την ύπαρξη του βόθρου, ούτε για το περιεχόμενο του. 

Το κύριο πολιτικό αίτημα της εποχής μας

O βασικός κύκλος ανάπτυξης νέων προϊόντων στη σύγχρονη επιχειρηματικότητα λέγεται "build - measure - learn".

Φτιάχνω κάτι.

Παρατηρώ πως το χρησιμοποιούν οι πελάτες.

Από την παρατήρηση μαθαίνω και συνεχίζω στον επόμενο κύκλο.

Αυτή η πρακτική προσέγγιση οφείλει να χαρακτηρίζει και τα πολιτικά πράγματα. Να καταλάβουμε τι 'χτίσαμε' σαν πόλη, σαν κοινωνία. Να παρατηρήσουμε τι συνέβη και μετά, το βασικότερο όλων, να μάθουμε. Να μάθουμε όσα πρέπει για να τα πάμε καλύτερα στον επόμενο κύκλο.

Το μάθαμε από το 1974 έως την κατάρρευση του 2010;

Τι μάθαμε στα ταραγμένα χρόνια από το 2010 έως το 2019;

Τι μάθαμε από το 2019 έως το 2026;

Πρέπει να βρούμε το θάρρος να κοιτάξουμε την αλήθεια κατάματα. Πέρα από στερότυπα, επιθυμίες και την σκλαβιά των διάφορων "-ισμών', που όμως έλεγε ο Χαραλαμπίδης τελικά οδηγούν σε 'τεμπέλικα μυαλά'.

Ένα βέβαιο συμπέρασμα είναι πως παρά την ακραία ένταση και το αδιανόητο μέγεθος της κατάρρευσης του 2010, δυνάμεις του εξωτερικού αποφάσισαν να διατηρήσουν στη θέση του το σύστημα εξουσίας της μεταπολίτευσης. Το οποίο πια είναι ακόμα πιο σαθρό, ακόμα περισσότερο υπόδουλο και ελεγχόμενο.

Οι πρεσβείες κάνουν κουμάντο, αυτή είναι η πικρή αλήθεια για την Ελλάδα του 2026.

Αν δεν αλλάξει αυτή η θεμελιώδης πραγματικότητα, λίγα μπορει να ελπίζει κανείς για την Ελλάδα. 82 χρόνια μετά την απελευθέρωση του 1944, σχεδόν 200 χρόνια μετά τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους, η εθνική κυριαρχία και ανεξαρτησία παραμένουν ζητούμενα.

Είναι τα κύρια και αναγκαία ζητούμενα. Ενδεχομένως να είναι και ικανά. Χωρίς αυτά όμως, είναι βέβαιο, άσπρη μέρα δεν πρόκειται να δούμε.

(*) Η Ελλάδα δημιουργήθηκε ως προτεκτοράτο υπό την προστασία κυρίως της Μεγάλης Βρετανίας και δευτερευόντως της Γαλλίας και της Ρωσίας. Από το 1946 και μετά οι Βρετανοί παρέδωσαν τα ηνία στις ΗΠΑ, κρατώντας κι αυτοί ένα μερίδιο επιρροής μαζί με Γάλλους και με Ρώσους. Η πραγματικότητα αυτή ισχύει ακόμα και σήμερα που μιλάμε.

(**) Αφήνω στον ψαγμένο αναγνώστη να διερωτηθεί ποια ήταν η μοναδική, ολιγόμηνη περίοδος αληθινής ανεξαρτησίας στα 200 αυτά χρόνια.

(***) Όποιος νομίζει πως η Ελλάδα μπορεί αντικειμενικά σήμερα να βρει κυριαρχία και ανεξαρτησία οπουδήποτε αλλού πέρα από την ισότιμη συμμετοχή σε μια νέα, ανοιχτή, δημοκρατική Ευρωπαϊκή Ομοσπονδιακή Ένωση, στερείται, δυστυχώς, οποιασδήποτε επαφής με την πραγματικότητα.

Η κοινωνία του 5%

Όσο το σκέφτομαι μου δημιουργείται η εντύπωση πως με την ταχεία εξέλιξη της πρακτικής τεχνητής νοημοσύνης οδηγούμαστε σε ένα δυστοπικό μέλλον, εκείνο της κοινωνίας του 5%.

Η μεγάλη πλειοψηφία, περίπου το 95%, θα απαρτίζεται από δυο βασικές κατηγορίες ανθρώπων:

1. Τους αρνητές.

Άνθρωποι κάθε μορφωτικού επιπέδου και κοινωνικής / οικονομικής τάξης που για οποιοδήποτε λόγο αρνούνται να δουν την πραγματικότητα. Αυτό θα περιλαμβάνει από γραφικούς θρησκόληπτους (τύπου 'το ίντερνετ είναι η εικόνα του θηρίου' και δε συμμαζεύεται) μέχρι καλά εκπαιδευμένους ανθρώπους που θα ορκίζονται πως 'απέχουμε πολύ από την γενική τεχνητή νοημοσύνη... να, για παράδειγμα, δεν μπόρεσα να λύσω αυτήν την αδιανόητη διαφορική εξίσωση με ένα prompt' και άλλα τέτοια χαριτωμένα.

2. Τους εξαρτημένους.

Αυτοί θα είναι οι περισσότεροι. Όσοι αντιπροσωπεύουν τον λεγόμενο 'μέσο άνθρωπο', που θα εθιστούν τόσο πολύ στην χρήση των νέων εργαλείων και θα πάψουν οριστικά και αμετάκλητα να εξασκούν τις βασικές τους δεξιότητες, με αποτέλεσμα οι τελευταίες να ατονήσουν ραγδαία και ανεπίστρεπτα. Οι άνθρωποι αυτοί θα φαίνονται να λειτουργούν κανονικά, μάλιστα θα μοιάζουν και ιδιαίτερα παραγωγικοί. Θα είναι όμως απόλυτα εξαρτημένοι από τις πλατφόρμες, δίχως τις οποίες δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν ούτε σε στοιχειώδεις εργασίας.

Το υπόλοιπο 5%, η νεα ελίτ, που σήμερα μπορεί να είναι σε οποιαδήποτε κοινωνική τάξη, θα απαρτίζεται απ' όσουν βρεθούν στην πρωτοπορία της αξιοποίησης των διαρκώς εξελισσόμενων νέων εργαλείων, που όμως ταυτόχρονα θα βρουν τη δύναμη και την πειθαρχία να συνεχίζουν να εξασκούν και να αναπτύσσουν τις δεξιότητες και συνολικά τις λειτουργίες που συγκροτούν την ανθρώπινη υπόστασή τους.

Αυτοί είναι που θα μπορέσουν όντως να χρησιμοποιήσουν τις ανεπανάληπτες δυνατότητες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη προς όφελός τους.

Το νέο αυτό κοινωνικό ρήγμα θα είναι πρωτόγνωρο καθώς θα είναι ιδιαίτερα βαθύ και δεν θα υπάρχει προφανής τρόπος να γεφυρωθεί.

Η συμβουλή μου προς όλους είναι να συνεχίσουν συνειδητά να αναπτύσσουν ότι χαρακτηρίζει την υπόστασή τους (από διάβασμα και γράψιμο μέχρι γυμναστική ή οτιδήποτε άλλο) δίχως τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης,

Ενώ ταυτόχρονα,

Να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια να εμπεδώσουν, να αγκαλιάσουν και να κατανοήσουν σε βάθος την τεχνητή νοημοσύνη και τα διάφορα εργαλεία που αυτή προσφέρει, σε καθημερινό και πολύωρο επίπεδο, ώστε όχι μόνο να 'καταλαβαίνουν τι παίζει' αλλά να μπορέσουν πραγματικά να βρεθούν στην αιχμή των εξελίξεων.

Διανύουμε μια σπάνια ιστορική περίοδο που η δυνατότητα αυτή είναι διαθέσιμη σχεδόν σε όλους. Το ερώτημα είναι, πόσοι πραγματικά θα την αξιοποιήσουν, χωρίς να μετατραπούν ούτε σε αρνητές, ούτε σε εξαρτημένους.

19η Μαΐου: Μνήμη, αλήθεια και Ρωμανία

Σήμερα που ξημέρωσε 19 Μαΐου 2026 η σκέψη μας πηγαίνει στον Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Τον άνθρωπο που επανέφερε την Πόλη, τον Πολιτισμό, τον ίδιο τον Πολίτη στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Τον άνθρωπο που υπηρέτησε την Πολιτική ως την ύψιστη των τεχνών.

Για τον Χαραλαμπίδη η Πολιτική ξεκινούσε από την αλήθεια. Την α-λήθεια, την Άρνηση δηλαδή της Λήθης.

Πιστός σε αυτήν τη θεμελιώδη αρχή, ο Μιχάλης υλοποίησε το τεραστίων διαστάσεων έργο της θέσπισης της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου αλλά και όλων των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, από τις ακτές της Ιωνίας μέχρι τα ενδότερα της Ανατολίας.

Μια πρόταση που ομόφωνα μεν υιοθέτησε το Ελληνικό Κοινοβούλιο, δυστυχώς όμως έμεινε στα λόγια. Από τις Σάπες της Θράκης μέχρι την Γκορυτσά στον Ασπρόπυργο και σε αμέτρητα άλλα μέρη, το 'Κράτος των Αθηνών' τοποθέτησε τους Ποντίους παλιννοστούντες επί της ουσίας σε γκέτο καθιστώντας τους έρμαια εκμετάλλευσης διαφόρων 'παραγόντων'.

Σήμερα λοιπόν, αν θέλουμε να τιμήσουμε την μνήμη των προγόνων μας που τόσο άδικα και βάρβαρα έχασαν τη ζωή τους στην πρώτη συστηματικά οργανωμένη γενοκτόνο εθνοκάθαρση του 20ου αιώνα, όπου ο Κεμάλ ως Δάσκαλος έστρωσε τον δρόμο των γενοκτονιών και της 'εθνικής καθαρότητας' στον Μαθητή του, τον Χίτλερ, αλλά ταυτόχρονα να τιμήσουμε την μνήμη του γίγαντα του ποντιακού ελληνισμού χάρη στον οποίο το έγκλημα αυτό κατά της ανθρωπότητας έγινε γνωστό στην οικουμένη, ένα πράγμα έχουμε να κάνουμε:

Να επαναφέρουμε την πρόταση για τη δημιουργία της Ρωμανίας.

Η Θράκη, ο Πόντος, όλος ο ελληνισμός, αξίζουν μια νέα πόλη, όπως την οραματίστηκε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, όπως ενθουσιάστηκαν πλήθος συμπατριωτών μας απ' όλο το πολιτικό φάσμα και όπως εν τέλει μας επιβάλλει η ιστορία να υλοποιήσουμε.

Πλησιάζει η στιγμή που η Ρωμανία θα θεμελιωθεί στην θράκη και θα γίνει μια πόλη - πρότυπο για την Ελλάδα και για όλη την Ευρώπη.

Η νέα αυτή Πόλη θα είναι μια έμπρακτη συγγνώμη της Ελληνικής Δημοκρατίας για τον απαίσιο τρόπο που φέρθηκε στους αδερφούς μας από τον Πόντο αλλά και ένα δώρο του ελληνισμού προς την Ευρώπη, μια υπενθύμιση πως είναι η Πόλη που μας κάνει Πολίτες, που μας φέρνει τον Πολιτισμό αλλά και που δείχνει τον δρόμο προς την Αυτάρκεια και την Ευδαιμονία.

Πολιτικές επιδράσεις της τεχνητής νοημοσύνης

H Tεχνητή Νοημοσύνη θα οδηγήσει σε έναν άνευ ιστορικού προηγουμένου εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στα μέσα παραγωγής ενώ παράλληλα θα απελευθερώσει τον άνθρωπο από την σκλαβιά της μη δημιουργικής εργασίας.

Η σφαίρα του εφικτού για το ανθρώπινο είδος θα διευρυνθεί εντυπωσιακά και ταχύτατα.

Αυτό δεν θα συμβεί κάποια άγνωστη στιγμή στο μακρινό μέλλον. Συμβαίνει τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, περί τη 1:00πμ ξημερώματα Δευτέρας 18 Μαΐου 2026. 

Απλώς θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να το συνειδητοποιήσει η κρίσιμη μάζα των ανθρώπων. Από μερικούς μήνες έως μερικά χρόνια.

Τις πολιτικές (κοινωνικές και οικονομικές) συνέπειες αυτής της νέας πραγματικότητας, τις αφήνω στον καθένα μας να τις σκεφτεί. Σε κάθε περίπτωση θα είναι, κατά την γνώμη μου αναμφίβολα, κοσμογονικής κλίμακας.

Σε ποια σχολεία πηγαίνουν αυτοί που θα αλλάξουν την Ελλάδα;

Στην πρόσφατη παρέμβαση μου στη Δελφική Αγορά ένιωσα την ανάγκη να μοιραστώ ότι είμαι ένα «προϊόν» του ελληνικού δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος. Πρώτα και κύρια της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του Ασπρόπυργου. Υπερήφανος απόφοιτος της τάξης του 1995 του Γενικού Λυκείου Ασπροπύργου. Μετά, εξίσου υπερήφανος του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Σαν νέος μπαμπάς ήρθα εκ νέου σε επαφή με το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αυτήν τη φορά από μια άλλη σκοπιά. Χωρίς να μπαίνω σε λεπτομέρειες, θα ήθελα να σημειώσω τα εξής: 

- Οι άνθρωποι που θα κυβερνήσουν την Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες πιθανότατα φοιτούν σήμερα σε ιδιωτικά σχολεία όπως το Κολλέγιο Αθηνών, η Σχολή Μωραΐτη, η Σχολή Χιλλ, το Pierce και πολλά άλλα υψηλού επιπέδου σχολεία. 

Ο νεποτισμός βλέπετε - όπως και η αναξιοκρατία που αυτός νομοτελειακά φέρνει - είναι βαθιά ριζωμένος στην ελληνική κοινωνία 

- Οι άνθρωποι όμως που θα αλλάξουν την Ελλάδα, εκείνοι που θα πετύχουν το απροσδόκητο, οι ανέλπιστοι φορείς της προόδου και της αλλαγής, πιθανότατα φοιτούν στα σχολεία του Ασπρόπυργου, των Μεγάρων, του Περιστερίου ή ίσως ακόμα του Ευόσμπου, των Διαβατών, της Αλεξανδρούπολης και άλλων ‘αόρατων’ περιοχών. 

Διαβάστε τον «Δαβίδ και Γολιάθ» του χαρισματικού Malcolm Gladwell και πιθανότατα θα συμφωνήσετε μαζί μου. 

Καθήκον όλων μας είναι να σταθούμε δίπλα σε αυτά τα παιδιά, τους φορείς της αλλαγής. Να σταθούμε δίπλα τους ώστε να μπορέσουν να γίνουν αυτό που μπορούν, αυτό που αξίζουν και αυτό που δικαιούνται να γίνουν. 

Μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.

Πολιτική στην Ελλάδα του 2026

Πλήθος διαδικτυακών αναρτήσεων και συζητήσεων που βλέπω (υποτίθεται πως) αφορούν την Πολιτική.

Είναι λοιπόν μάλλον χρήσιμο να αναρωτηθούμε τι είναι και τι δεν είναι πολιτική.

Επί παραδείγματι:

- Η οργανωμένη προσπάθεια κατάληψη των θεσμών δεν είναι πολιτική.

- Οι διορισμοί των ψηφοφόρων σου δεν είναι πολιτική.

- Το 'μοίρασμα της πίτας' του δημοσίου χρήματος δεν είναι πολιτική.

- Η εξυπηρέτηση των συμφερόντων μιας μικρής κρατικοδίαιτης επιχειρηματικής κάστας, δεν είναι πολιτική.

- Η εξυπηρέτηση συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων, δεν είναι πολιτική.

Τι είναι λοιπόν η Πολιτική;

- Είναι σχέδιο, όραμα και πράξη.

- Είναι η ύψιστη των τεχνών.

- Είναι το μέσο λειτουργίας της πόλεως.

- Είναι η διαδικασία που ανυψώνει τον άνθρωπο σε Άνθρωπο.

- Πάνω απ' όλα είναι συνεργασία.

- Είναι σύμπλευση και μέριμνα για το Κοινό Καλό, την απόλυτη προϋπόθεση για την ίδια την ύπαρξη της Πόλεως. Του χώρου όπου ο Άνθρωπος γίνεται Πολίτης, δημιουργεί Πολιτισμό.

Κάνοντάς τα μέσα από και χάρη στην Πολιτική.

Αν όλα αυτά σας φαίνονται ξένα, πολύ καλά κάνουν. Η πολιτική δυστυχώς δεν ζει πλέον στον τόπο που γεννήθηκε. Εξορίστηκε καιρό πριν.

Αν όλοι εμείς αποφασίσουμε να ανυψωθούμε στο επίπεδο του Πολίτη - και όχι να μείνουμε σε εκείνο του πελάτη / ψηφοφόρου - έχουμε κάποιες μικρές ελπίδες να την επαναπατρίσουμε.

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης στην ιστορική ομιλία του 1996

Ρήγας, Υψηλάντης, Μπότσαρης και η αναζήτηση του επόμενου βήματος

Πριν τρεις εβδομάδες γιορτάσαμε τα 205 χρόνια από το ξέσπασμα της επανάστασης. Επίσης, πριν λίγες μόνο μέρες ήταν η επέτειος των 200 ετών από την ηρωϊκή έξοδο του Μεσολογγίου. 

Είναι λοιπόν καλή στιγμή να αναλογιστούμε κάποια πράγματα, μήπως και τελικά καταφέρουμε να τιμήσουμε το όραμα εκείνων που θυσιάστηκαν για την ελευθερία.

Ο Βελεστινλής είναι αναμφίβολα ο θεωρητικός του ξεσηκωμού. Τι μας έλεγε ο μεγάλος αυτός επαναστάτης; Μίλησε ποτέ για ένα μικρό προτεκτοράτο στον Μωριά; Μάλλον όχι. Αντίθετα, μιλούσε για τη "Γαλλία της (ευρωπαϊκής) Ανατολής" και καλούσε "Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί, αράπηδες και άσπροι, με μια κοινήν ορμή, για την ελευθερίαν, να ζωσωμεν σπαθί".

Ναι, ο Ρήγας ζητούσε τη Βαλκανική Ομοσπονδία. Αυτό ήταν το αυθεντικό όραμα της επανάστασης.

Το οποίο εξηγεί με καθαρό τρόπο αυτό που ουδέποτε μας εξήγησε η νεοελληνική εκπαίδευση: Τι στην ευχή του Θεού έκανε ο Υψηλάντης στη Μολδοβλαχία; Δηλαδή στη σύγχρονη Ρουμανία και Μολδαβία;

Πολύ απλά ήταν πιστός στο όραμα του Ρήγα.

Στο πλαίσιο αυτό, του πολύχρωμου βαλκανικού ξεσηκωμού, όπου συνδετικό στοιχείο ήταν σε μεγάλο βαθμό η ορθοδοξία, αμηχανία σε διάφορους κύκλους προκαλεί ο ρόλος των Αρβανιτών. Των προγόνων μας που ηγήθηκαν της επανάστασης με πλήθος κορυφαίων μορφών, κορυφαία εκ των οποίων θα έλεγα ο Μάρκος Μπότσαρης.

Τι θα μας έλεγε σήμερα ο Μάρκος; Τι θα έλεγε στους πολεμιστές τους; 

Είμαι βέβαιος πως θα έμενε πιστός στο όραμα του Ρήγα. Μόνη λύση η ομοσπονδία, για να είμαστε πραγματικά ανεξάρτητοι και όχι υποχείρια των μεγάλων δυνάμεων - Όπως εν τέλει γίναμε.

Όσον αφορά τη φύση της ομοσπονδίας αυτής που έχει νόημα να φτιάξουμε σήμερα, εν έτει 2026, το αφήνω σε εσένα να το σκεφτείς αγαπητέ αναγνώστη.

Μάρκος Μπότσαρης

Αλέξανδρος Υψηλάντης

Ρήγας Βελεστινλής

Αναζητώντας τα μεγάλα και σημαντικά 'Γιατί' - Δυο χρόνια χωρίς τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Η χώρα μας, όπως και η Ευρώπη και ο κόσμος συνολικά αντιμετωπίζουν μια σειρά μεγάλων προκλήσεων. Την ώρα που η ανθρωπότητα είναι ισχυρότερη από ποτέ, μοιάζει να έχει χάσει την πυξίδα της. Μοιάζουμε να μπορούμε να πετύχουμε όλα τα 'Τι', όμως να δυσκολευόμαστε πολύ να βρούμε τα 'Γιατί'.

Πριν δυο μέρες ήταν η Μεγάλη Παρασκευή. Άξιζε εκείνη την ημέρα η σκέψη μας να πάει στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη και στη δική του βαθιά, πολύπλευρη και πολυδιάστατη σκέψη που είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ.

Ο Χαραλαμπίδης μιλούσε για "τη συνάντηση του παραδοσιακού με το σύγχρονο". Μιλούσε για την Πόλη και για το πόσο αυτή είναι απαραίτητη για να έχουμε πολίτες και πολιτισμό.

 
Μιλούσε ακόμα για την ανάγκη της αρμονικής συνύπαρξης και αμφίδρομης σχέσης της πόλης με την ύπαιθρο, καταφέρνοντας να συνδέσει και να συνθέσει ζητήματα από την αρχιτεκτονική και τη γαστρονομία μέχρι τις μεταφορές, τα δίκτυα επιχειρήσεων, την εκπαίδευση και την έρευνα αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Ίσως λοιπόν ο δρόμος προς το 'Γιατί' να βρίσκεται στην επιστροφή του Λόγου. Το έργο του Μιχάλη προσφέρει μια πυξίδα ακριβείας για να βρούμε τη διαδρομή προς τα εκεί.

Δυο σχετικά σημειώματα:

• Ως τη Νίκη, Πάντοτε, Μιχάλη Χαραλαμπίδη
• Αποχαιρετώντας έναν μεγάλο Πολιτικό, σπουδαίο Διανοούμενο και μοναδικό Άνθρωπο

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης στην ιστορική ομιλία του 1996

Δίστομο: Ποτέ ξανά φασισμός

Κάθε φορά που έρχομαι στο Δίστομο ανεβαίνω και στο Μαυσωλείο. Κάθε φορά η καρδιά μου χτυπάει το ίδιο δυνατά.

Η σταύρωση του ανθρώπου εδώ έγινε στις 10 Ιουνίου του 1944.

Η ανάσταση του γίνεται κάθε φορά που καθένας από μας λέει μέσα του με τρόπο αδιαπραγμάτευτο «ποτέ ξανά φασισμός» — ταυτόχρονα φροντίζοντας για την συνέπεια των έργων και των λόγων του.

Αιώνια δόξα και τιμή σε όλους εκείνους που έσωσαν την αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου είδους και στάθηκαν όρθιοι απέναντι στο τέρας.

Ποτέ ξανά φασισμός.

Μαυσωλείο Διστόμου, απόγευμα Μ. Σαββάτου 11/4/2026