Πρόταση καθιέρωση φόρου 10% και εισφοράς 10% στην ιδιωτική εκπαίδευση υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος

Θα ξεκινήσω τη σύντομη αυτή τοποθέτηση με τη διατύπωση μιας ξεκάθαρης θέσης:

Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σας καλώ να το σκεφθείτε και θα χαρώ να συζητήσουμε σχετικά. Ισχυρίζομαι πως η αντιμετώπιση του ωφελουμένου ως πελάτη τελικά θα οδηγήσει σε εκπώση στην ίδια την εκτέλεση του λειτουργήματος και εν τέλει αυτό θα αποβεί επιζήμιο για το κοινωνικό σύνολο, συμπεριλαμβανομένου του ιδίου του ωφελουμένου. 

Η παραπάνω θέση δεν αφορά μόνο την παιδεία. Ισχύει το ίδιο για την υγεία, την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, τον σοφρωνισμό και για οποιοδήποτε λειτούργημα αφορά μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Συνεχίζω με μια διαπίστωση: Η κατάσταση στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μετά από δεκαετίας ακραίας υποχρηματοδότησης έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Ίσως και πέρα από αυτό. Απαιτείται άμεση και ουσιαστική ενίσχυσή του σε όλα τα επίπεδα. Όπως γλαφυρά παρουσιάζεται το εξαίρετο βιβλίο "The Common Good" του Rober Reich η κατάρρευση της δημόσιας παιδείας οδηγεί δια πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού με καταστροφικά, μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.

Μια ακόμα διαπίστωση: Το τεράστιο ποσό (2 δισεκατομμύρια ευρώ κατ' έτος) που η ελληνική οικογένεια δαπανούσε και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να δαπανά στο φροντιστήριο (για όλους τους λάθος λόγους), αργά αλλά σταθετά μετατοπίζεται προς την ιδιωτική εκπαίδευση, η οποία εδώ και καιρό έχει πάψει να αποτελεί 'υπηρεσία πολυτελείας'. Η μετατόπιση αυτή μετατρέπει την κατάρρευση του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Ουδείς έχει προσδοκίες από ένα σύστημα που πασιφανώς καταρρέει.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις επενδυτικές κινήσεις διεθνών ταμείων που σπεύδουν να εξαγοράσουν γνωστά ιδιωτικά σχολεία. Το κάνουν διότι βλέπουν μια αγορά που μεγαλώνει γρήγορα και εκτιμούν ότι θα μεγαλώσει πολύ περισσότερο.

Προτείνω λοιπόν την καθιέρωση εισφοράς 10% (που θα πληρώνεται από τους γονείς/κηδεμόνες) και φόρου 10% (που θα πληρώνεται από τα ιδιωτικά σχολεία) στα δίδακτρα φοίτησης των ιδιωτικών σχολείων.

Αν για παράδειγμα τα ετήσια δίδακτρα είναι ίσα με €5.000 (πολύ συχνά είναι περισσότερα), οι γονείς θα επιβαρυνθούν με €500 και θα πληρώσουν στο σχολείο €5.500.

Το σχολείο θα παρακρατήσει άμεσα τα €500 και θα τα αποδώσει στο ειδικό ταμείο ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας που θα δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτό και ταυτόχρονα θα καταβάλλει ειδικό φόρο 10%, ήτοι επιπλέον €500, υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος. 

Με τον τρόπο αυτό, για κάθε €5.000 που καταβάλλονται σε δίδακτρα, το δημόσιο σύστημα θα ενισχύεται με €1.000, μέσα από ένα σχετικό ταμείο ειδικού σκοπού.

Θα αποκλείσει αυτό κάποιους από την ιδιωτική παιδεία; Πιθανότατα ναι, αν και μάλλον όχι και τόσους πολλούς. Το λεγόμενο “willingness to pay” στην αγορά αυτή είναι υψηλό. Παράλληλα το μέτρο αυτό θα αυξήσει ουσιωδώς την κοινωνική πίεση ώστε να λειτουργήσει καλύτερα το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.

Ένα πολύ παρόμοιο μέτρο θα μπορούσε κάλλιστα να εφαρμοστεί και στα ιδιωτικά νοσοκομεία, με φόρο και εισφορά υπέρ του δημοσίου συστήματος υγείας.

Κλείνω με την επανάληψη της αρχικής μου θέσης: Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.

Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη

 Σκέψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη:

1. Οι κατά τα φαινόμενα απολύτως απαράδεκτες συνθήκες του θανάτου του μας δείχνουν ένα σκοτεινό, τριτοκοσμικό πρόσωπο της Ελλάδας που, δυστυχώς, έχει πολύ μεγαλύτερη έκταση απ' όσο θέλουμε να λέμε. 

2. Το ίδιο σκοτεινό πρόσωπο φανερώνει και η ανθρωποφαγία προς τους κατηγορουμένους. Ο ελληνικός πολιτισμός, η ορθόδοξη παράδοση, η ευρωπαΐκή πραγματικότητα, όπως και να το δει κανείς, προβλέπει το τεκμήριο της αθωότητας και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Ενθαρρύνει ακόμα τη συγχώρεση, οτιδήποτε κι αν έχει κάνει κάποιος (χωρίς αυτό να σημαίνει, βεβαίως, ότι δεν πρέπει να υποστεί τις συνέπειες που προβλέπει ο νόμος). Τα λιντσαρίσματα και οι ανθρωποφαγίες, στον φυσικό ή τον ψηφιακό κόσμο, δεν μπορούν να έχουν καμία θέση στην εποχή μας.

3. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές φάνηκαν να λειτουργούν με εξαιρετική ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Άρα έχουν την σχετική δυνατότητα. Προκύπτει εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί των λόγων που δεν το πράττουν σε τόσες άλλες σημαντικές και προβεβλημένες υποθέσεις.

4. Το πάνδημο πένθος, η κοσμοσυρροή στον αποχαιρετισμό του τραγουδιστή, δεν μπορούν να εξηγηθούν με αποκλειστικά καλλιτεχνικά και συναισθηματικά κριτήρια. Σίγουρα ο Γιώργος Μαζωνάκης σημάδεψε πολλές γενιές, πρώτα και κύρια τη δική μου. Νομίζω όμως πως η λαΐκή αντίδραση σε αυτήν την απώλεια δείχνει κάτι παραπάνω. Η γνώμη μου είναι πως ένα μεγάλο τήμα του ελληνικού λαού ψάχνει απεγνωσμένα κάτι να τον ενώσει, ακόμα κι αν δεν το έχει συνειδητοποιήσει. Κάτι που σίγουρα δεν μπορεί να το βρει στους κρατούντες τους θεσμούς, οι οποίοι έχουν πια αποστερηθεί κάθε ηθικής και πολιτικής νομιμοποίησης, το βρήκε τελικά στην άδικη απώλεια ενός δημοφιλούς προσώπου.

Τα θερμότερά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του Γιώργου Μαζωνάκη. Για εμάς, θα ζει για πάντα μέσα από τα τραγούδια του. Εκείνοι όμως έχασαν πρόωρα και άδικα έναν δικό τους άνθρωπο, που είναι μια βαρύτατη απώλεια.

Γιώργος Μαζωνάκης

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στον ρόλο των δούλων —ή, ίσως, των Ειλώτων— του 21ου αιώνα

Έχουμε μιλήσει αρκετά για την αναλογία ανάμεσα στη σύγχρονη επιχείρηση του 21ου αιώνα και την Πόλη της κλασικής εποχής. Στην Epignosis και σε άλλες εταιρείες του οικοσυστήματος της Starttech Ventures έχουμε ήδη κάνει αρκετά βήματα για να δώσουμε πραγματική υπόσταση σε αυτήν την αναλογία — και είμαστε ενθουσιασμένοι από τα πρώτα αποτελέσματα.

Ένα ερώτημα, όμως, προκύπτει σχεδόν αυτονόητα: Ποιος είναι ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης σε αυτό το μοντέλο;

Αν θέλουμε να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς —και να ακολουθήσουμε πράγματι την αρχή της ριζικής διαφάνειας— πρέπει να αναγνωρίσουμε μια ιστορική πραγματικότητα που δεν είναι καθόλου ευχάριστη. Το οικονομικό θαύμα της Αθήνας στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων σημαντικών παραγόντων, στην εργασία των δούλων. Αντίστοιχα, η στρατιωτική ισχύς της Σπάρτης δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τους Είλωτες, οι οποίοι καλλιεργούσαν τη γη και επέτρεπαν στους Σπαρτιάτες πολίτες να αφοσιώνονται στις στρατιωτικές και πολιτικές υποχρεώσεις τους.

Ο τίτλος του άρθρου είναι, προφανώς, σκόπιμα προκλητικός. Υπάρχει όμως μια θεμελιώδης και απολύτως ξεκάθαρη διαφορά: Οι δούλοι και οι Είλωτες ήταν άνθρωποι από τους οποίους είχαν βίαια αφαιρεθεί η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και τα πολιτικά τους δικαιώματα. Τα σημερινά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι άνθρωποι. Δεν έχουν ανθρώπινη υπόσταση, ανθρώπινη αξιοπρέπεια ή πολιτικά δικαιώματα. Η ιστορική αναλογία αφορά αποκλειστικά τον λειτουργικό τους ρόλο στην οικονομική και παραγωγική οργάνωση της Πόλης.

Αυτόν ακριβώς τον ρόλο βλέπω να αναλαμβάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Πόλη του 21ου αιώνα: Τον ρόλο ενός αφοσιωμένου υπηρέτη, ο οποίος θα κάνει πιστά και με συνέπεια ό,τι μπορεί προκειμένου να υποστηρίζει τους Πολίτες. Θα αναλαμβάνει όλες εκείνες τις εργασίες που μπορεί να εκτελέσει καλύτερα, γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα από έναν άνθρωπο, επιτρέποντας στους Πολίτες να επικεντρώνονται σε όσα πραγματικά απαιτούν ανθρώπινη κρίση, δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση και, κυρίως, ανάληψη ευθύνης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως, δεν πρέπει να είναι υπηρέτης του εκάστοτε διευθυντή ή του ισχυρότερου ανθρώπου μέσα στην επιχείρηση. Πρέπει να υπηρετεί την ίδια την Πόλη, το Σύνταγμά της και, τελικά, το Κοινό Καλό. Οι άνθρωποι και τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης οφείλουν να λειτουργούν μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο αρχών και κανόνων, δεσμευτικό για όλους. Με μία ουσιώδη διαφορά: Η τελική πολιτική και ηθική ευθύνη θα πρέπει πάντοτε να παραμένει στους Πολίτες.

Ο στόχος της Πόλης του 21ου αιώνα δεν μπορεί να είναι απλώς η αύξηση της παραγωγικότητας ή της κερδοφορίας. Αυτά είναι απαραίτητα, αλλά αποτελούν μέσα και όχι αυτοσκοπό. Ο πραγματικός στόχος είναι η συνεργασία για το Κοινό Καλό, η επίτευξη πρώτα της αυτάρκειας και, στη συνέχεια, η πορεία προς την ευδαιμονία: Μια ζωή δημιουργική, ολοκληρωμένη και με ουσιαστικό νόημα για τους Πολίτες.

Η προσέγγιση αυτή μπορεί να ακούγεται αρκετά φιλοσοφική. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι απολύτως πρακτική. Στη σύγχρονη επιχείρηση είναι πλέον απαράδεκτο να αναθέτουμε σε έναν άνθρωπο έναν στόχο —ή, για την ακρίβεια, μια εργασία— που θα μπορούσε να εκτελεστεί αποτελεσματικά από ένα agentic σύστημα. Είναι σπατάλη ανθρώπινου ταλέντου, ανθρώπινης δημιουργικότητας και, τελικά, της ίδιας της ανθρώπινης ζωής.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρέπει να υποβαθμίσει τον άνθρωπο μέσα στη σύγχρονη επιχείρηση. Ακριβώς το αντίθετο: Πρέπει να τον απελευθερώσει από τις εργασίες που δεν υπάρχει πλέον λόγος να εκτελεί ένας άνθρωπος και να αναβαθμίσει τον ρόλο του από απλό εργαζόμενο σε πραγματικό Πολίτη της Πόλης του 21ου αιώνα.

Συνάντηση με έναν συνομήλικό μου στην Καρυά Λευκάδας

Φέτος το καλοκαίρι, από 2 έως 10 Αυγούστου, βρεθήκαμε στη Λευκάδα, ένα υπέροχο νησί του Ιονίου. Πέρα από τις φανταστικές παραλίες, η Λευκάδα έχει μια όμορφη ενδοχώρα με πολλά, ορεινά χωριά. Ίσως το ωραιότερο από αυτά να είναι η Καρυά.

Αυτός ο πλάτανος λοιπόν, στην Καρυά Λευκάδας, αναφέρει η επιγραφή επάνω του ότι φυτεύτηκε στις 17/11/1977 - επαναστατική ημερομηνία βέβαια - μόλις 22 ημέρες πριν γεννηθώ. 

Δεν συμβαίνει συχνά να βρίσκεις έναν συνομήλικο σου πλάτανο — τουλάχιστον έτσι νομίζω. 

Αν κρίνω δε από τη διάμετρο του κορμού του, αμφότεροι είμαστε ακόμα μικρά παιδιά!

H επικαιρότητα του Le Corbusier και η ανάγκη μιας νέας "Συζήτησης"

Ίσως το πιο ενδιαφέρον βιβλίο που έχω διαβάσει εδώ και πολύ καιρό: τη «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» του Le Corbusier — μπράβο στις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης για την ελληνική έκδοση!

Η «Συζήτηση» έγινε το μακρινό 1942, στην κατεχόμενη Γαλλία, και όμως μοιάζει σε πολλά σημεία σαν να γράφτηκε χθες. Ο Le Corbusier μιλάει για μια εποχή τεράστιας τεχνολογικής αλλαγής: η αρχιτεκτονική είχε μέσα σε λίγες δεκαετίες περάσει από την πέτρα και το ξύλο, που κυριαρχούσαν επί χιλιετίες, στην εποχή του μπετόν αρμέ. Και υποστηρίζει ότι η αρχιτεκτονική οφείλει όχι απλώς να ακολουθήσει αυτή την επανάσταση, αλλά να προηγηθεί.

Έχει μάλιστα ένα εξαιρετικό παράδειγμα. Μας περιγράφει έναν άνθρωπο που κάθεται στην κουζίνα του σε ένα διαμέρισμα στο Παρίσι και, νοητά, ακολουθεί όλη τη διαδρομή του: από την κουζίνα στο χολ, από εκεί στο ασανσέρ, στην είσοδο της πολυκατοικίας, στον δρόμο και τελικά στην εξοχή. Για τον Le Corbusier ο αρχιτέκτονας-πολεοδόμος έχει ευθύνη για ολόκληρη αυτή την εμπειρία. Σήμερα μάλλον θα λέγαμε ότι έχει την ευθύνη για όλο το user experience.

Και εδώ βρίσκεται, νομίζω, το πραγματικά εντυπωσιακό σημείο. Ο Le Corbusier θέτει δύο σταθερούς πυλώνες για τη νέα εποχή: την Τεχνική και τον Άνθρωπο. Από τη μία, αγκαλιάζει χωρίς φόβο την τεχνολογική πρόοδο. Από την άλλη, επιμένει ότι όλα γίνονται για να υπηρετήσουν τον άνθρωπο — τον «άνθρωπο-αδελφό», όπως χαρακτηριστικά τον αποκαλεί — έναν άνθρωπο που σκέφτεται, αισθάνεται και πρέπει τελικά να μπορεί να ζει καλύτερα και με περισσότερο νόημα.

Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η σχέση του με το παρελθόν. Έχει μελετήσει με προσοχή και αγάπη αυτό που αποκαλεί folklore — και γράφει συγκλονιστικά για την επίσκεψή του στον Παρθενώνα. Όμως η μελέτη του παρελθόντος δεν έχει σκοπό την επανάληψή του. Έχει σκοπό να εμπεδώσουμε τα διδάγματά του, ώστε στο μέλλον να κάνουμε διαφορετικά και καλύτερα πράγματα.

Δεν μπορώ να σκεφτώ πιο επίκαιρη συζήτηση για τη σημερινή εποχή της Πληροφορικής και, κυρίως, της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ζούμε ξανά μια τεχνολογική επανάσταση που αλλάζει θεμελιωδώς αυτά που μέχρι χθες θεωρούσαμε δεδομένα. Και ίσως χρειαζόμαστε ακριβώς την ίδια πυξίδα: Τεχνική και Άνθρωπος. Σεβασμό και βαθιά γνώση του παρελθόντος, χωρίς όμως κανέναν φόβο για το αύριο.

Νομίζω πως κάποιος οφείλει να αποπειραθεί να γράψει μια σημερινή «Συζήτηση»: για τον ρόλο της Πληροφορικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης στη νέα τεχνολογική επανάσταση και, κυρίως, για το πώς θα εξασφαλίσουμε ότι όλη αυτή η εκπληκτική τεχνολογία θα συνεχίσει να υπηρετεί εκείνον για τον οποίο τελικά υπάρχουν όλα: τον άνθρωπο.

Λαγοκέφαλοι

Με πραγματικά τεράστια επιτυχία φαίνεται πως στέφεται η «επικήρυξη των λαγοκεφάλων» έναντι €5/kgr (νεκροί ή ζωντανοί), αν κρίνει κανείς από την ελληνική ειδησεογραφία. 

Η επιτυχία είναι τόσο μεγάλη που ανυπομονώ να πληροφορηθώ το ποσοστό του ΑΕΠ που θα δαπανηθεί στο κυνήγι του θανάσιμου αυτού θαλασσίου εχθρού — λογικά μέσα από κάποιας μορφής Λαγό-ΣΔΙΤ. 

Σύμφωνα με μη επιβεβαιωμένες ακόμα πληροφορίες ο Υπουργός Κάθε Χαρτοφυλακίου Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε πως οι πληθωριστικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία, πέρα από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και τους πρόσφατους σεισμούς στη Λατινική Αμερική, σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στην απότομη εισροή μεγάλων Λαγό-Κεφαλαίων στην αγορά, προερχόμενων εκ των καταβολών των σχετικών τιμημάτων στους λαγό-αλιείς. 

Μάλιστα, σε μια πρωτοφανώς θετική ανταπόκριση στις αλλεπάλληλες εκκλήσεις του υποφαινομαίνου περί της ανάπτυξης της κουλτούρας της συνεργασίας, οι θηρευτές των τεράτων αυτών αποφάσισαν να δημιουργήσουν συνεργατικά Αμοιβαία Λαγό-Κεφάλαια Επιχειρηματικών Συμμετοχών (γνωστών στη διεθνή αγορά ως “Lago-VC”, εκ του “Lagocephalus-based Venture Capital Fuhds). Σχετικές επενδυτικές προτάσεις φέρονται να εξετάζονται ήδη από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Ταμείο (EIF). 

Πραγματικά, ο λαγοκέφαλος αποδείχτηκε πολύτιμος - αν και αλήθεια απρόσμενος - σύμμαχος στην ανάπτυξη της οικονομίας της συνεργασίας, της γνώσης και της δημιουργικότητας. 

Τέλος, βλέποντας αυτήν την αδιανόητη επιτυχία της δράσης που διεθνώς έγινε γνωστή ως “Hunting for Lago”, αλλά και τιμώντας την πολιτική καταγωγή μας στην πάλαι ποτέ «ομάδα των Ιταλών» του ΠαΣοΚ που έγινε ΚΚΚΑΣΟΡ, σαν καλώ να αναφωνήσουμε όλοι μαζί, πάση δυνάμει:

Forza Lagocephali!!!

υγ. Προνοώντας για το μέλλον, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας ήδη σχεδιάζει μη-επανδρωμένα υποβρύχια σκάφη για τον εντοπισμό και την εξόντωση λαγοκεφάλων κάνοντας χρήση - μα τι άλλο;;; - προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης

Lean Startup, MVP και Τεχνητή Νοημοσύνη

Ας είμαστε ειλικρινείς: Ζούμε και αναπνέουμε για το  Lean Startup, ποτέ όμως δεν θα γίνουμε ειδωλολάτρες. Στην εποχή της της τεχνητής νοημοσύνης ο ορισμός του ‘viable’ στο MVP έχει διαφοροποιηθεί δραστικά. Πολύ συχνά δεν υπάρχει κανείς λόγος να μην αναπτύξεις κάτι αρκετά πλήρες ώστε να κάνεις ένα ολοκληρωμένο και ουσιαστικότερο πείραμα. Ίσως ο χρόνος ανάπτυξης αντί για δύο μέρες να είναι δυόμισι. Αξίζει τον κόπο.

Ταυτόχρονα αυτή παραμένει και η μεγαλύτερη παγίδα της τεχνητής νοημοσύνης για οποιονδήποτε επίδοξο δημιουργό:

Το γεγονός ότι μπορείς να φτιάξεις κάτι — εκτός αν μιλάμε για έργο τέχνης — δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι πράγματι πρέπει να το φτιάξεις. Είναι πολύ πιθανό να μην ενδιαφερθεί κανένας άλλος πέρα από σένα.

Το σημαντικότερο πρόβλημα παραμένει η ανεύρεση του προβλήματος που πρέπει να λυθεί. Αυτό ήταν αλήθεια πριν την τεχνητή νοημοσύνη παραμένει αλήθεια με την τεχνητή νοημοσύνη και πιθανότατα θα παραμείνει αλήθεια στο διηνεκές.