Θα ξεκινήσω τη σύντομη αυτή τοποθέτηση με τη διατύπωση μιας ξεκάθαρης θέσης:
Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.
Σας καλώ να το σκεφθείτε και θα χαρώ να συζητήσουμε σχετικά. Ισχυρίζομαι πως η αντιμετώπιση του ωφελουμένου ως πελάτη τελικά θα οδηγήσει σε εκπώση στην ίδια την εκτέλεση του λειτουργήματος και εν τέλει αυτό θα αποβεί επιζήμιο για το κοινωνικό σύνολο, συμπεριλαμβανομένου του ιδίου του ωφελουμένου.
Η παραπάνω θέση δεν αφορά μόνο την παιδεία. Ισχύει το ίδιο για την υγεία, την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, τον σοφρωνισμό και για οποιοδήποτε λειτούργημα αφορά μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Συνεχίζω με μια διαπίστωση: Η κατάσταση στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μετά από δεκαετίας ακραίας υποχρηματοδότησης έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Ίσως και πέρα από αυτό. Απαιτείται άμεση και ουσιαστική ενίσχυσή του σε όλα τα επίπεδα. Όπως γλαφυρά παρουσιάζεται το εξαίρετο βιβλίο "The Common Good" του Rober Reich η κατάρρευση της δημόσιας παιδείας οδηγεί δια πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού με καταστροφικά, μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.
Μια ακόμα διαπίστωση: Το τεράστιο ποσό (2 δισεκατομμύρια ευρώ κατ' έτος) που η ελληνική οικογένεια δαπανούσε και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να δαπανά στο φροντιστήριο (για όλους τους λάθος λόγους), αργά αλλά σταθετά μετατοπίζεται προς την ιδιωτική εκπαίδευση, η οποία εδώ και καιρό έχει πάψει να αποτελεί 'υπηρεσία πολυτελείας'. Η μετατόπιση αυτή μετατρέπει την κατάρρευση του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Ουδείς έχει προσδοκίες από ένα σύστημα που πασιφανώς καταρρέει.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις επενδυτικές κινήσεις διεθνών ταμείων που σπεύδουν να εξαγοράσουν γνωστά ιδιωτικά σχολεία. Το κάνουν διότι βλέπουν μια αγορά που μεγαλώνει γρήγορα και εκτιμούν ότι θα μεγαλώσει πολύ περισσότερο.
Προτείνω λοιπόν την καθιέρωση εισφοράς 10% (που θα πληρώνεται από τους γονείς/κηδεμόνες) και φόρου 10% (που θα πληρώνεται από τα ιδιωτικά σχολεία) στα δίδακτρα φοίτησης των ιδιωτικών σχολείων.
Αν για παράδειγμα τα ετήσια δίδακτρα είναι ίσα με €5.000 (πολύ συχνά είναι περισσότερα), οι γονείς θα επιβαρυνθούν με €500 και θα πληρώσουν στο σχολείο €5.500.
Το σχολείο θα παρακρατήσει άμεσα τα €500 και θα τα αποδώσει στο ειδικό ταμείο ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας που θα δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτό και ταυτόχρονα θα καταβάλλει ειδικό φόρο 10%, ήτοι επιπλέον €500, υπέρ του δημοσίου εκπαιδευτικού συστήματος.
Με τον τρόπο αυτό, για κάθε €5.000 που καταβάλλονται σε δίδακτρα, το δημόσιο σύστημα θα ενισχύεται με €1.000, μέσα από ένα σχετικό ταμείο ειδικού σκοπού.
Θα αποκλείσει αυτό κάποιους από την ιδιωτική παιδεία; Πιθανότατα ναι, αν και μάλλον όχι και τόσους πολλούς. Το λεγόμενο “willingness to pay” στην αγορά αυτή είναι υψηλό. Παράλληλα το μέτρο αυτό θα αυξήσει ουσιωδώς την κοινωνική πίεση ώστε να λειτουργήσει καλύτερα το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.
Ένα πολύ παρόμοιο μέτρο θα μπορούσε κάλλιστα να εφαρμοστεί και στα ιδιωτικά νοσοκομεία, με φόρο και εισφορά υπέρ του δημοσίου συστήματος υγείας.
Κλείνω με την επανάληψη της αρχικής μου θέσης: Ο ωφελούμενος ενός λειτουργήματος δεν μπορεί να είναι πελάτης.
