Για την ελληνική γλώσσα

​Έτυχε να έρθω πρόσφατα σε επαφή με αρκετά σχολεία στην Αθήνα, ιδιωτικά και δημόσια, μένοντας άναυδος με την ελάχιστη έως, στην καλύτερη περίπτωση, μέτρια σημασία που δίνεται στην ελληνική γλώσσα.

Οφείλω να ομολογήσω μάλιστα πως το πρόβλημα φαίνεται να είναι μάλλον μεγαλύτερο στα ιδιωτικά σχολεία. 

Είναι απογοητευτικό να μην δίνουμε την πρέπουσα προσοχή στον θησαυρό αυτό της ανθρωπότητας, στον φάρο της νόησης που έπαιξε ρόλο καθοριστικό στην προσπάθεια του ανθρώπου να γίνει Άνθρωπος.

Δεν θα πω πολλά. Ελπίζω από τη μια οι κρατούντες και από την άλλη οι εκπαιδευτικοί λειτουργοί να αναρωτηθούν από που αντλούν την εξουσιοδότηση να διαπράξουν ένα τέτοιο πολιτισμικό έγκλημα. 

Είμαστε πολίτες του κόσμου. Μιλάμε ενδεχομένως πολλές γλώσσες, συναλλασσόμενοι με ανθρώπους από όλες τις γωνιές της υδρογείου. Συμμετέχουμε στην παγκοσμιοποίηση με αυτοπεποίθηση.

Δεν τίθεται κάποιο θέμα ‘γλωσσικού εθνικισμού’. Καμία σχέση. Τίθεται αντίθετα ένα θέμα ευθύνης: Ευθύνης για τον θησαυρό που οι προηγούμενες γενιές μας παρέδωσαν όχι μόνο να τον προφυλάξουμε αλλά ακόμα να τον εξελίξουμε. 

Εκπαιδευτικοί, γονείς και όλη η κοινωνία ας φροντίσουμε οι επόμενες γενιές να μάθουν ελληνικά.

Δεν λέμε "καλησπέρα" μετά τις 12:00 το μεσημέρι

Στα ελληνικά η ‘εσπέρα’ είναι το βράδυ. Δεν είναι δηλαδή εσπέρα όσο έχουμε φως της ημέρας. Οπότε το ‘καλησπέρα’ αποδίδει ορθά το ‘good evening’.

Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει και στην Ελλάδα η αγγλική συνήθεια να λέμε "καλησπέρα" μετά τις 12:00, αποδίδοντας έτσι το ‘good afternoon’.

Μόνο που είναι λάθος! Το λεξικό αναφέρει τα εξής:

'εσπέρα', θηλυκό.

Το χρονικό διάστημα από την δύση του ηλίου μέχρι να επικρατήσει (βαθύ) σκοτάδι.

Μπορεί λοιπόν αν θέλει κάποιος να πει απλά ‘καλό απόγευμα’. Ή ίσως, αν και προσωπικά μου φαίνεται ακραίο, να λέει ‘καλημέρα’ όσο υπάρχει φως, όπως για παράδειγμα κάνουν οι γάλλοι με το ‘bonjour’.

Όχι, δεν «το ακούω»

Όλο και πιο συχνά συναντώ ανθρώπους που χρησιμοποιούν την έκφραση «το ακούω» εννοώντας κάτι σαν αυτό που λέμε με την αγγλική φράση “I hear you”.

Με ξενίζει πολύ. Τόσο το ρήμα “to hear” στα αγγλικά όσο, περισσότερο ίσως, και το “entendre” στα γαλλικά, τα μεταφράζουμε ως «ακούω» στα ελληνικά. Όμως σε εκείνες τις γλώσσες έχουν και τη σημασία της «κατανόησης» (όχι δηλαδή απαραίτητα και της συμφωνίας). Εξ ου και η περίφημη “entente” — η συμμαχία της «κατανόησης» που κέρδισε τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο (στα σχολικά βιβλία διαβάζαμε για τις «δυνάμεις της Αντάντ»).

Παρότι υπάρχουν πολύ περισσότερο ειδικοί από εμένα, στα νέα ελληνικά νομίζω πολύ καλύτερο είναι να πούμε «το αντιλαμβάνομαι», «σε κατανοώ», ίσως ακόμα και «καταλαβαίνω» για να δείξουμε ότι μας είναι σαφές τι λέει ο συνομιλητής μας, χωρίς απαραίτητα να συμφωνούμε.

Όχι λοιπόν, δεν «το ακούω»! Πιθανότατα «το καταλαβαίνω» ή ίσως «το αντιλαμβάνομαι».