Εκ πρώτης όψεως, το επιχείρημα μοιάζει λογικό. Δεν θα ήταν ωραίο σε χωριά που τώρα, στην καλύτερη περίπτωση, ζουν μερικές εκατοντάδες ηλικιωμένοι και μετρημένοι μεσήλικες - τα παιδιά δεν τα αναφέρω καν, είναι σπάνιο είδος - να υπάρξει μια 'εισροή' νέων κατοίκων οι οποίοι θα μένουν εκεί, θα έχουν γρήγορο internet και θα συνεργάζονται με εταιρείες οπουδήποτε στον κόσμο;
Ωραίο θα ήταν ίσως, είναι όμως και ανέφικτο. Πολύ περισσότερο, ακόμα και στην υποθετική περίπτωση που γινόταν πραγματικότητα, δεν θα είχε την αναμενόμενη επίδραση. Το επιχειρήμα λοιπόν - ή μάλλον η σχετική ευχή - είναι τελικά λανθασμένο.
Για να το πω όσο πιο απλά μπορώ, το επιχείρημα που λέει ότι η ελληνική περιφέρεια θα αναπτυχθεί χάρη στους remote workers είναι αντίστοιχο με το επιχείρημα προηγουμένων δεκαετιών ότι οι πόλεις και οι κωμοπόλεις ανά τη χώρα θα 'αναπτύσσονταν' αν γεμίζαμε την περιφέρεια με στρατόπεδα και τμήματα ΤΕΙ - όπως και κάναμε, όντως, με τα γνωστά σε όλους αποτελέσματα.
Η πρόσκαιρη παρουσία/διαμονή καταναλωτών σε έναν τόπο, με τον οποίο δεν έχουν κανένα ηθικό και συναισθηματικό δεσμό, αντίθετα διακατέχονται από μια αίσθηση προσωρινότητας, μόνο ως 'οικονομικό παυσίπονο' λειτουργεί και τελικά οδηγεί στην παρακμή.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης αυτό το οικονομικό μοντέλο το έλεγε 'κουρελιάρικο καπιταλισμό' και την Ελλάδα που το ενστερνιζόταν την αποκαλούσε 'Ελλάδα Τουρκομπαρόκ'. Σκληρές εκφράσεις μεν, δυστυχώς αληθείς και ακριβείς δε.
Η παρουσία ιδιωτών χωρίς βιωματική, κοινωνική και πολιτική σχέση με τον τόπο δεν σώζει καμία περιφέρεια. Τη μετατρέπει απλώς σε σκηνικό. Σε χώρο κατανάλωσης ζωής, όχι σε κοινότητα ζωής. Σε ένα σύνολο κατοικιών χωρίς πόλη, χωρίς δημόσιο χώρο, χωρίς συλλογικό σκοπό.
Η ελληνική περιφέρεια δεν χρειάζεται «κατοίκους». Χρειάζεται πολίτες.
Πολίτες που έχουν λόγο να συμμετέχουν, να συνδιαμορφώνουν, να συγκρούονται, να αναλαμβάνουν ευθύνη. Πολίτες που το εισόδημά τους, η εργασία τους και η καθημερινότητά τους έχουν πραγματική σύνδεση με τον τόπο. Με την τοπική οικονομία, την παραγωγή, την κοινωνική συνοχή. Όχι ανθρώπους που απλώς «βρίσκονται εκεί», ενώ η ζωή τους – επαγγελματικά, πολιτισμικά, ψυχικά – παραμένει αλλού.
Διαφορετικά, αυτό που δημιουργείται δεν είναι αναγέννηση της περιφέρειας, αλλά χαοτικές μάζες ιδιωτών. Άτομα χωρίς κοινό σχέδιο, χωρίς πόλη, χωρίς πολιτεία. Και αυτό δεν είναι πρόοδος· είναι αποσύνθεση.
υγ. Προτρέπω θερμά να διαβάσετε το υπέροχο βιβλίο «Πίνοντας καφέ με τον Αριστοτέλη» των Θανάση Λάλα και Βασιλείου Μπετσάκου. Εκεί ο Σταγειρίτης φιλόσοφος – δια στόματος Μπετσάκου – εξηγεί γιατί ο όρος «συμπολίτης» είναι λανθασμένος. Η λέξη «πολίτης» αρκεί. Και σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο, που εμείς συστηματικά ξεχάσαμε: ενεργή συμμετοχή στην οργανωμένη πόλη. Όχι απλή συνύπαρξη ιδιωτών στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.
Η παρουσία ιδιωτών χωρίς βιωματική, κοινωνική και πολιτική σχέση με τον τόπο δεν σώζει καμία περιφέρεια. Τη μετατρέπει απλώς σε σκηνικό. Σε χώρο κατανάλωσης ζωής, όχι σε κοινότητα ζωής. Σε ένα σύνολο κατοικιών χωρίς πόλη, χωρίς δημόσιο χώρο, χωρίς συλλογικό σκοπό.
Η ελληνική περιφέρεια δεν χρειάζεται «κατοίκους». Χρειάζεται πολίτες.
Πολίτες που έχουν λόγο να συμμετέχουν, να συνδιαμορφώνουν, να συγκρούονται, να αναλαμβάνουν ευθύνη. Πολίτες που το εισόδημά τους, η εργασία τους και η καθημερινότητά τους έχουν πραγματική σύνδεση με τον τόπο. Με την τοπική οικονομία, την παραγωγή, την κοινωνική συνοχή. Όχι ανθρώπους που απλώς «βρίσκονται εκεί», ενώ η ζωή τους – επαγγελματικά, πολιτισμικά, ψυχικά – παραμένει αλλού.
Διαφορετικά, αυτό που δημιουργείται δεν είναι αναγέννηση της περιφέρειας, αλλά χαοτικές μάζες ιδιωτών. Άτομα χωρίς κοινό σχέδιο, χωρίς πόλη, χωρίς πολιτεία. Και αυτό δεν είναι πρόοδος· είναι αποσύνθεση.
υγ. Προτρέπω θερμά να διαβάσετε το υπέροχο βιβλίο «Πίνοντας καφέ με τον Αριστοτέλη» των Θανάση Λάλα και Βασιλείου Μπετσάκου. Εκεί ο Σταγειρίτης φιλόσοφος – δια στόματος Μπετσάκου – εξηγεί γιατί ο όρος «συμπολίτης» είναι λανθασμένος. Η λέξη «πολίτης» αρκεί. Και σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο, που εμείς συστηματικά ξεχάσαμε: ενεργή συμμετοχή στην οργανωμένη πόλη. Όχι απλή συνύπαρξη ιδιωτών στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου